Inspectie SZW presenteerde op 17 mei 2017 haar jaarverslag over 2016. Wat blijkt? Uitbuiting en het stijgend aantal arbeidsongevallen baren de Inspectie SZW (nieuwe website) grote zorgen: “Mensen moeten altijd boven productie gaan.”
In 2016 kwamen 70 mensen door arbeidsongevallen om het leven. Ook zien de inspecteurs en rechercheurs dat er werknemers uitgebuit worden. Werkuren die niet worden uitbetaald, uurtarieven die niet kloppen en het ten onrechte inhouden van vergoedingen op het salaris.
Stelselmatige controle
Systematische onderbetaling, te lange werkdagen en het ten onrechte laten betalen van vergoedingen worden stelselmatig door de Inspectie geconstateerd. Het handhavingpercentage bij controles hierop bedraagt 40%. Volgens de Inspectie worden door deze bedrijven bewust de wettelijke regels overtreden.
Daarnaast is er een categorie die actief de mazen van de wet opzoekt. Met constructies die mogelijk naar de letter van de wet standhouden, maar die vervolgens op allerlei onwenselijke manieren worden toegepast.
Capaciteit gericht inzetten
Marc Kuipers, inspecteur-generaal bij Inspectie SZW: “We zetten onze inspectiecapaciteit hier gericht op in. Samen met anderen zoals de NVWA, de ILT en de Belastingdienst. Niet alleen bij het uitvoeren van inspecties, maar ook om te zien hoe we beter gebruik van elkaars databestanden maken. Door het koppelen van de informatie komen we sneller tot gerichte analyses en conclusies. Zodat we zo gericht en efficiënt mogelijk daar kunnen zijn waar dat het hardste nodig is.”
Misstanden binnen schoonmaak
Volgens Inspectie SZW zijn er nog steeds veel misstanden op het gebied van arbeidsverhoudingen in de schoonmaaksector. Het gaat hierbij om zwart/grijs werk, uitkeringsfraude, incomplete administratie, belastingfraude, illegale tewerkstelling, onderbetaling, identiteitsfraude en arbeidsuitbuiting.
Om dit tegen te gaan ontwikkelt het interventieteam schoonmaak (samenwerking Inspectie SZW, Belastingdienst, UWV, IND en gemeenten) een gezamenlijke aanpak van de meest risicovolle schoonmaakbedrijven in de hele sector. Aanvullend controleert de Inspectie SZW overige risicovolle schoonmaakbedrijven binnen enkele risicosegmenten, zoals schoonmaak in hotels, schoonmaak in het (rollend) openbaar vervoer, interieurreiniging van gebouwen, schoonmaak van vakantieparken en schoonmaak in de voedingsindustrie.
Project schoonmaak Fastfood 2014-2016
Het paradepaardje binnen schoonmaak was voor Inspectie SZW het project ‘schoonmaak Fastfood 2014-2016’. Clean Totaal berichtte hier eerder over:
- Inspectie SZW: veel mis bij schoonmaakbedrijven in fastfood
- Grootscheepse controles schoonmaak fastfoodketen
De uitkomsten van het project zijn positief te noemen. Fastfoodvestigingen in eigendom van de franchisegevers zijn volledig overgegaan naar schoonmaak in eigen beheer of werken uitsluitend nog met gecertificeerde bedrijven. Franchisenemers zijn deels overgestapt op schoonmaak in eigen beheer of het inhuren van gecertificeerde bedrijven.
Medio mei 2016 waren de gegevens bekend van 398 filialen van zowel franchisenemers als franchisegevers:
- zeker 32 schoonmaakbedrijven zijn geweerd bij 144 filialen;
- 22 schoonmaakbedrijven zijn vervangen bij 69 filialen;
- 76 filialen zijn overgestapt op schoonmaak in eigen beheer.
Inmiddels hebben veertien schoonmaakondernemingen hun werkzaamheden gestaakt, waarvan er acht failliet zijn. Uit gesprekken met de directies van fastfoodbedrijven is gebleken dat men in vrijwel alle gevallen de interne procedures/controles heeft aangescherpt en contracten zijn aangepast. Brancheorganisatie(s) in de schoonmaaksector royeerden leden bij gebleken misstanden.
Grootschalige controles
De Inspectie SZW en andere handhavingpartners, waaronder UWV en Belastingdienst, hebben in het interventieteam meerdere grootschalige landelijke controles uitgevoerd bij schoonmaakbedrijven die werken voor grote fastfoodketens. De Inspectie constateerde diverse overtredingen, zoals uitkeringsfraude, belastingontduiking, fictieve dienstverbanden en illegale tewerkstelling. Naar aanleiding van deze controles heeft zij dit landelijk onder de aandacht gebracht bij de media, om deze problematiek op de agenda van betrokkenen te krijgen. Veel resultaten konden alleen worden behaald door deze intensieve samenwerking, die duidelijk meerwaarde had. Vervolgens heeft de Inspectie SZW – samen met de Belastingdienst – gesprekken gevoerd met diverse fastfoodketens, over hun rol als opdrachtgever van schoonmaakbedrijven.
Doel hiervan was om de fastfoodketens concrete maatregelen te laten nemen naar aanleiding van veel voorkomende misstanden. Dit resulteerde in het weren van diverse schoonmaakbedrijven bij meerdere fastfoodketens. Deze ketens hebben hun interne organisatie onder de loep genomen en huren nu vaker gecertificeerde schoonmaakbedrijven in.
Een andere belangrijke maatregel van de fastfoodketens is het opzetten van een interne schoonmaakorganisatie om de schoonmaak grotendeels in eigen beheer uit te voeren. Op een enkele uitzondering na constateerde het interventieteam bij elke inspectie misstanden. De faillissementen en de geweerde schoonmaakbedrijven zorgden voor een positief effect in dit segment. Er is een tendens zichtbaar naar het inhuren van gecertificeerde schoonmaakbedrijven, waardoor de kans op misstanden is afgenomen. De problematiek doet zich momenteel vooral nog bij franchisenemers voor.
Repressieve aanpak
Bij de 142 onderzoeken die door de Inspectie werden afgerond zijn in 52% van de gevallen overtredingen geconstateerd. In interventieteamverband werden 27 zaken afgesloten. In 56% daarvan werden overtredingen geconstateerd.
Het handhavingpercentage is sterk toegenomen ten opzichte van 2015 (26%). Dit komt voor een groot deel doordat de Inspectie specifieke keuzes heeft gemaakt in risicovolle bedrijven. Op deze manier werd er minder gecontroleerd (in 2015 werden 304 onderzoeken verricht) en toch meer geconstateerd. Ook het controleren op alle middelen heeft bijgedragen aan een hoger handhavingpercentage. Vooral de uitkomst van de (toekomstige) herinspecties moet aantonen of de overtreders hun gedrag in positieve zin hebben aangepast. Een grootschalige herinspectie in de schoonmaak van vakantieparken liet een positief resultaat zien: overtredingen die de Inspectie eerder constateerde kwamen niet meer voor.
Overige inzet
Met de ontwikkeling van de Zelfinspectietools is aan een belangrijke doelstelling van Inspectie SZW voldaan. Werkgevers en opdrachtgevers worden via de tools geïnformeerd over wat er van hen verwacht wordt op grond van wet- en regelgeving. De reacties uit de sector zijn positief. Clean Totaal besteedde onder andere via deze items aandacht aan de zaak:
Inspectie SZW kan terugkijken op een wisselend jaar. Een jaar met meer slachtoffers door arbeidsongevallen, maar ook een jaar met successen in de schoonmaak.
