Op 15 januari 2019 oordeelde de kantonrechter dat bezorgers die voor Deliveroo maaltijden bezorgen niet bestempeld kunnen worden als zzp-ers, maar aanspraak kunnen maken op een arbeidsovereenkomst. Voorts dient Deliveroo zich te houden aan de cao voor het beroepsgoederenvervoer. Zijn schoonmaakplatformen als Helpling, Book A Tiger en iemand.nl hiermee ook in overtreding?
FNV spande de rechtszaak tegen Deliveroo aan vanwege het stopzetten van alle arbeidsovereenkomsten met de bezorgers begin 2018. Bezorgers konden wel blijven werken voor Deliveroo, maar dan als zelfstandig ondernemer. Volgens FNV veranderde er wezenlijk niets en was er in de praktijk nog steeds sprake van een arbeidsrelatie tussen werkgever en werknemer. De kantonrechter deelde deze mening en oordeelde dat binnen de rechtsverhouding nog altijd sprake is van een gezagsverhouding tussen het bedrijf en de bezorgers.
Het is namelijk zo dat de partnerovereenkomst die tussen de bezorgers en Deliveroo wordt opgesteld een standaardcontract is, dat niet onderhandelbaar is door de bezorger. Daarnaast is door de digitale systemen die voor inroostering van de bezorging worden gebruikt in de praktijk de vrijheid van de bezorgers aanzienlijk minder groot dan wordt gesuggereerd in de partnerovereenkomst.
Einde van de platformeconomie?
De gerechtelijke uitspraak is een klap in het gezicht van de verschillende partijen die werken volgens de principes van de platformeconomie. In de schoonmaak zijn dat o.a. iemand.nl(/zakelijk), Helpling, Tisser en Book A Tiger. De platformen onderscheiden zich onderling van elkaar op basis van de prijsstelling, maar ook op werkwijze. Zo werkt Helpling, ook gedaagd door FNV, met zzp-ers via de Regeling dienstverlening aan huis. Dit geldt ook voor iemand.nl, die met het platform iemand.nl/zakelijk zich ook richt op de zakelijke markt.
Tisser maakt gebruik via schoonmaakkrachten van moederbedrijf Asito. Deze personeelsleden hebben een ‘gewoon’ arbeidscontract. Manager communicatie en PR bij Asito Sander Haas legt uit: “Tisser-medewerkers hebben gewoon alle rechten die een ‘reguliere’ Asito-medewerker ook heeft. Het grote verschil met de andere platforms is dat Tisser niet is opgericht omdat we per se een platform wilden, maar omdat we zagen dat onze schoonmaakkrachten meer uren wilde werken wat bij bestaande opdrachtgevers niet altijd mogelijk is. Tisser is ontstaan om deze collega’s te koppelen aan interessante opdrachtgevers en ze via het platform ook meer zelfstandigheid te geven. Met alle rechten die ze nu ook al hebben.”
Book A Tiger is inmiddels niet meer actief op de Nederlandse markt, de redenen hiervoor zijn niet bekend.
Tweesporenbeleid FNV
Business Manager bij iemand.nl(/zakelijk) Ard Huininga kan weinig zeggen over de uitspraak bij Deliveroo: “over de ontwikkelingen bij Deliveroo kan ik me moeilijk uitlaten. Ik ben niet volledig bekend met het model hoe als zij werken, het is mede daarom lastig om uitspraak te doen over de gevolgen van de gerechtelijke uitspraak. Wij blijven de ontwikkelingen nauwgezet volgen en gaan graag het gesprek aan over hoe dit specifieke deel van de arbeidsmarkt ingericht kan worden.”
Huininga benadrukt dat het model waarmee iemand.nl voldoet aan de huidige wet- en regelgeving. “Iemand.nl is een legaal alternatief voor de zwarte schoonmaakmarkt. Zo’n 94% van alle particuliere schoonmaak bevindt zich onder de radar, dus er is nog een hele wereld te winnen. Wij dringen zwart werk terug. Daarnaast wil ik benadrukken dat het goed is dat de huidige discussie gevoerd wordt zolang de gesprekken constructief zijn.”
Problematiek schoonmaakplatformen
Als de uitspraak van de kantonrechter de opmaat is voor de manier hoe de Nederlandse overheid denkt over de platformeconomie, kan dit het einde betekenen van de schoonmaakplatformen. Zeker wanneer FNV vasthoudt aan de stellingname dat platformen als Helpling de cao schoonmaak ontduikt en werkt via schijnconstructies. Schoonmakers die via Helpling werken ontvangen 11,50 euro per uur en dat is volgens schoonmaakster Antoinette Verhoef niet voldoende. “Als ik met een stofzuiger van de trap af val is er niets geregeld.” Het loon is onvoldoende als er ook een goede verzekering of pensioenregeling afgesloten dient te worden. Daarnaast hekelt ze Helpling omdat ze zich niet als ondernemer kan opstellen door de eenzijdige partnerovereenkomst.
Helpling laat via haar Head of Communications Karen van der Kruit weten dat het een schoonmaker vrij staat om voor meerdere opdrachtgevers te werken en stelt slechts een manier te zijn om vraag en aanbod bij elkaar te brengen binnen de particuliere markt. “Daar maken wij het verschil vanwege de volledig transparante werkwijze. Bovendien dwingen wij niet dat schoonmakers voor ons komen werken. Het staat iedereen vrij om op welke manier dan ook aan zijn of haar opdrachten te komen. Wij bieden slechts een zeer gemakkelijk alternatief.”
“Failliet huidige verdienmodel”
Of de schoonmakers die via de platformen werken ook bestempeld worden als schijnzelfstandige is nu nog niet te zeggen. De rechter zal zich op een later moment buigen over de juridische kwalificatie en de geldende arbeidsvoorwaarden van het schoonmaakwerk van onder andere Helpling. FNV houdt in ieder geval hoop op gevolgen voor de hele platformeconomie: “Dit zou wel eens het failliet van het huidige verdienmodel kunnen betekenen”, aldus bestuurder Willem Dijkhuizen.
Uitspraak rechter funest voor schoonmaakplatformen?
