De combinatie van (tijdelijke) extra toeslagen op het bruto uurloon in samenhang met het principe akkoord van het Europees parlement om het minimumloon in Nederland fors te verhogen zal een wissel trekken op de hoogte van de uurtarieven in de schoonmaak. Wat betekent het invoeren van het Europees minimumuurloon straks voor het loongebouw in de schoonmaak?
Door Henk Cornelisse, redacteur Clean Totaal
Het is niet ondenkbeeldig dat schoonmakers er massaal voor kiezen om op Schiphol te gaan werken. Hierdoor kan binnen andere segmenten in de schoonmaak een verder toenemende schaarste ontstaan. Hierdoor zal dan mogelijk sprake zijn van het ontstaan van een sneeuwbaleffect wat de hoogte van het uurloon en/of secundaire arbeidsvoorwaarden betreft. En een sneeuwbal kan een lawine veroorzaken. Wat zal bovendien het gevolg zijn als een tijdelijke toeslag weer verdwijnt? Extra inkomsten wennen namelijk snel..
Schiphol
Door de afhandelingsproblematiek op de luchthaven in samenhang met de krapte op de arbeidsmarkt heeft Schiphol voor onder meer de schoonmakers op haar luchthaven over de periode 1 juni 2022 tot maandag 5 september 2022 een zomertoeslag ad € 5,25 per uur in het leven geroepen. Daarna geldt vanaf 5 september 2022 een Schiphol Arbeidsmarkttoeslag ad € 1,40 per uur. Laatstgenoemde toeslag geldt zelfs tot 1 september 2023. Ook mag het woon-werkverkeer per openbaar vervoer de schoonmaker geen geld kosten. De toeslag geldt naast de schoonmakers ook voor beveiliger, begeleiders, bagagesjouwers en chauffeurs. Voorts geldt de zomertoeslag met terugwerkende kracht over de meivakantie periode. Totaal gaat hiermede 40 a 50 miljoen euro aan extra kosten gemoeid.
Minimumloon
Recent is in het Europees parlement een principeakkoord bereikt om het minimumloon in alle Europese lidstaten in één keer te verhogen. Als uitgangspunt om het minimumloon vast te stellen geldt: 50% van het gemiddelde bruto uurloon in het land en 60% van het mediaan salaris. Voor Nederland impliceert dit een verhoging van het minimumuurloon naar € 14,- De uitkeringen dienen hieraan gekoppeld blijven.
LEES OOK: Nieuw Europees minimumloon; donkere wolken of heldere hemel
Voorsprong verloren
In de nieuwe schoonmaak cao zijn afspraken gemaakt om het uurloon in de schoonmaak gefaseerd in april 2024 naar € 14,00 te brengen. Hiermede verliest de sector qua hoogte van het uurloon straks haar voorsprong (120%) ten opzichte van het minimumloon. De laagste trede wordt nu € 14,-. Dit zal consequenties hebben voor de andere loonschalen. Aangezien in het akkoord ook is vastgelegd dat in elk Europees land de loonafspraken collectief via de vakbonden bereikt moeten worden, met als eis een dekkingsgraad van 80% (!), beloven het later zeer pittige onderhandelingen tussen de werknemers- en werkgevers organisaties te worden.
CNV Vakmensen: ook op andere plekken worden discussies gevoerd
Jan Kampherbeek, bestuurder CNV Vakmensen, sluit zeker niet uit dat meer bedrijven het voorbeeld van Schiphol gaan volgen: ”Er wordt momenteel op andere plekken een soortgelijke discussie als bij Schiphol gevoerd. Zo zijn we sinds maart bezig om te proberen voor schoonmakers van recreatieobjecten betere reiskosten af te spreken. De schoonmaakbedrijven zijn daar echter nog zeer terughoudend in. Hopelijk ziet men door de discussie bij Schiphol in dat het echt nodig is. We hebben dus nog wat te doen. De toeslagen bij Schiphol gelden uiteraard ook voor schoonmakers in dienst van de door Schiphol ingehuurde schoonmaakbedrijven. Er bereiken ons momenteel signalen dat sommige schoonmaakbedrijven binnen de regio Amsterdam niet blij zijn met de afspraken, omdat ze bang zijn dat hun personeel nu op Schiphol wil gaan werken. Wij zeggen echter wel tegen onze leden dat als je het beter kunt krijgen je het zeker moet doen!”
Over het effect van de stijging van het minimumuurloon naar € 14,- zegt de vakbondsbestuurder: “Daar kan ik niet veel over zeggen, want ik verwacht dat de minimumuurlonen pas op € 14,– zitten als de schoonmaakuurlonen dit al zijn. Een eventueel effect zou er pas zijn bij de volgende cao.”
Schoonmakend Nederland: marktverstoring is ongewenst
De woordvoerder van Schoonmakend Nederland benadrukt dat de schoonmaak net als beveiliging, tot de onmisbare beroepen behoort: “ Werk dat alle waardering verdient, onder meer vertaald in een goede beloning een evenwichtig secundair arbeidsvoorwaardenpakket. De schoonmaakbranche betaalt sinds jaar en dag fors meer dan het minimumloon (120%) en heeft onlangs in haar nieuwe cao afgesproken het –onder meer door FNV bepleitte – uurloon van 14 euro per uur per 2024 door te voeren.”
Schoonmakend Nederland vindt het goed om te zien dat steeds meer opdrachtgevers dit onmisbare werk ook als zodanig erkennen en bereid zijn hiervoor te betalen. Of, zoals Schiphol, hier tijdelijk nog een schepje bovenop doen. Wel waarschuwt zij voor marktverstoring: ”Met de nadruk op tijdelijk omdat een structurele vorm leidt tot verstoring van de toch al krappe (regionale) arbeidsmarkt. Dat zou ongewenst zijn.”
Voor wat betreft de stijging van het minimumloon wil Schoonmakend Nederland niet voor de muziek uitlopen: “Wij willen niet op de zaken vooruitlopen. De Europese afspraak over de stijging van het minimumuurloon zal nog de nodige tijd vergen voordat dit wettelijk geregeld is in Nederland. Daarnaast zal het naar onze inschatting nooit in één keer gebeuren, maar stapsgewijs. We zullen uiteraard de ontwikkelingen blijven volgen, ook via onze lobby in politiek Den Haag om de schoonmaaksector concurrerend te houden ten opzichte van andere sectoren.”
De uitdaging zal het o.i. worden in hoeverre het mogelijk blijkt om de voorsprong die het schoonmaak uurloon al jaren heeft op het minimumuurloon en andere sectoren te handhaven. Immers het relatief hoge uurloon in de schoonmaak versus bijvoorbeeld de uurlonen binnen horeca/retail sector is al jarenlang een uniqe selling point voor de schoonmaakbranche.
FNV Schoonmaak: eerder aan de cao tafel niet uitgesloten
Renate Bos, bestuurder FNV Schoonmaak, is tevreden over het resultaat wat bereikt is bij Schiphol: “De toeslagen gelden voor alle schoonmakers die in opdracht van Schiphol op de luchthaven schoonmaken, dus daarmee uiteraard ook de schoonmakers in dienst van de schoonmaakbedrijven aldaar. Het geldt echter niet voor de (vliegtuig-)schoonmakers bij de Airlines, zoals bijvoorbeeld KLM. Dit zijn namelijk andere opdrachtgevers. Met KLM zijn we overigens in gesprek om bijvoorbeeld de lounges en andere afdelingen van KLM binnen het luchthavengebied onder de met Schiphol gemaakte afspraken te laten vallen.”
Dit impliceert o.i. het risico van het zaaien van enige verdeeldheid onder de schoonmakers binnen de luchthaven? Renate Bos: “Hm, verdeeldheid wil ik het niet noemen. Eerder een motivatie voor de schoonmakers om te switchen naar het schoonmaken voor opdrachtgever Schiphol en daarmee de extra toeslagen te ontvangen. Ik hoop echt dat dit gebeurt en roep de schoonmakers ook op om in dit gebied vooral voor opdrachtgever Schiphol te komen werken.”
De achterliggende reden van deze oproep lijkt duidelijk. De airlines zullen dan het voorbeeld van Schiphol wel moeten volgen.
Over de stijging van het Europees minimumloon naar € 14,00 euro zegt Renate Bos: ”We hebben al bereikt dat het uurloon van 14 euro per april 2024 in de schoonmaak cao is vastgelegd. Zodra blijkt dat het Europees minimumuurloon eerder dan in april 2024 ingevoerd wordt is er sprake van een gewijzigde situatie. Reden voor ons om dan eerder dan de expiratiedatum van de cao aan tafel te gaan zitten om de effecten op het loongebouw binnen de schoonmaak cao bij te sturen.”
Imago boven betrokkenheid
Laten we reëel blijven. De forse extra kosten die Schiphol nu maakt wordt niet ingegeven vanuit een sociale betrokkenheid met onder andere de schoonmaak maar voornamelijk om de, door de chaos veroorzaakte, internationale imagoschade op te poetsen. De maatregelen zijn tijdelijk, maar als de problematiek zich niet oplost is de vraag nog maar in hoeverre dit straks terug te draaien valt. Met alle gevolgen op de marktwerking van dien. Belangrijk winstpunt is wel dat dat Schiphol ervan geleerd heeft dat aanbesteden op lage prijs uiteindelijk duur uit pakt. Daar wordt nu de prijs voor betaald. Er zullen in toekomstige aanbestedingen daarom ook sociale eisen aan de inschrijvers gesteld worden. Althans, dat belooft de directie van Schiphol.
