Sinds de inval van Rusland in Oekraïne is een grote vluchtelingenstroom op gang gekomen. Inmiddels heeft Nederland ruim 68.000 Oekraïners opgevangen. Wij spraken met drie van hen die worden opgevangen in Deventer en inmiddels werken voor Qleaning. Een gesprek over de oorlog, over de opvang en over het werk als schoonmaker in Nederland.
Op de foto v.l.n.r: Anajah, Olena, Mariia, Halyna en Carin
Er wordt wel eens gezegd dat de impact van een oorlog pas duidelijk wordt wanneer je het zelf hebt meegemaakt of wanneer je een oorlogsgebied bezoekt. Het tegendeel is waar. Slechts één gesprek toont aan wat oorlog met mensen doet. De onzekerheid, de angst en het verdriet is bij iedere zin tastbaar, zelfs met de taalbarrière die wordt beslecht via Google Translate.
Gevlucht vanuit Oekraïne
Halyna, Mariia en Olena zijn anderhalve maand geleden gevlucht uit de regio nabij de stad Ternopil in het westen van Oekraïne. Via Polen naar Nederland, om precies te zijn naar Den Haag, waarna ze vervolgens door het Rode Kruis geplaatst werden in een van de drie opvanglocaties in Deventer. Daar kwamen ze in contact met Anajah Quentin, directeur van schoonmaakbedrijf Qleaning, die in opdracht van de gemeente werd gevraagd om de opvanglocaties schoon te houden.
Training en opleiding met handen en voeten
In plaats van schoonhouden, heeft Anajah ervoor gekozen om de bewoners te trainen. “Letterlijk met middelen en materialen onder de arm die kant op. Vervolgens met handen en voeten en soms hulp van een tolk lesgeven aan de vrijwilligers die zich hadden aangeboden om de schoonmaak te verzorgen. Van stofwissen tot juist werken met kleurcodering en ergonomisch verantwoord werken. De dames stonden te popelen om aan de slag te gaan. Toen ze na de training inmiddels hun BSN-nummer hadden, konden ze direct betaald aan de slag. En dat doen ze nu nog steeds, tot alle tevredenheid van mij en de objectleiders waar ze actief zijn.”
“We hebben onze familie grotendeels moeten achterlaten”
Olena, Halyna en Mariia maken in Nederland voor het eerst kennis met de professionele schoonmaak. In hun thuisland waren ze respectievelijk werkzaam als professioneel muzikant, boekhouder en paramedicus op de ambulance. “Maar we zijn ontzettend blij dat we werk hebben. Het maakt niet zoveel uit wat we doen, als we maar bezig zijn. Het geeft afleiding en dat is prettig, Want we hebben angst zolang het niet rustig is in Oekraïne.”
Prettig, maar lastig leven
Het leven in Nederland wordt, ondanks alle omstandigheden, omschreven als leuk en prettig. “Maar het is moeilijk”, vertelt Maria met een brok in haar keel. “We hebben onze familie grotendeels moeten achterlaten. Dat zorgt voor een dubbel gevoel. Werk is een hele goede afleiding en dat wil ik dan ook graag doen, maar tussendoor is het lastig.” Wanneer wordt gevraagd naar familieleden, partners en kinderen schieten de dames vol. Sommigen hebben het geluk dat familie, zoals ouders, mee hebben kunnen reizen terwijl kinderen van anderen in Oekraïne zijn gebleven voor de studie of ergens anders in Europa zijn beland.
Mooi Twente Lodges
Clean Totaal spreekt de dames in Markelo, bij Mooi Twente Lodges. Een topklasse vakantiepark met luxueuze huisjes. De dames zorgen hier voor een schoon en aangenaam verblijf onder leiding van objectleidster Carin. “Ik ben zo blij met de dames. Ze weten precies wat ze moeten doen en werken met de Franse slag is er niet bij. Bij nagenoeg iedere controle is het tiptop in orde!”
Welkom in Nederland
Over de kwaliteit van het geleverde werk is Carin te spreken, maar nog meer is ze te spreken over de mensen achter het werk. “Ik ben, werkelijk waar, gek op ze. Gisteren heb ik ze zelfs kennis laten maken met mijn familie en hebben we ze een leuke dag bezorgd. Dat gun ik ze ook echt. Het zijn zulke lieve mensen. En weet je wat het ook is? Ze geven het terug. De dames zijn zo ontzettend dankbaar en ze vinden het heerlijk dat ze zich zo welkom voelen in een voor hen vreemd land.”
Qleaning draait verzoek gemeente om
Qleaning is verantwoordelijk voor de schoonmaak op de drie opvanglocaties voor Oekraïense vluchtelingen in Deventer waar minimaal 350 man wordt opgevangen. Na aankomst vragen de vluchtelingen die willen werken een BSN-nummer en een bankrekeningnummer aan. Voorts leidt Anajah de personen op die zich vrijwillig melden om de opvanglocatie schoon te houden.
Anajah Quentin: “Vergeet niet dat de gemeente ons heeft gevraagd om de reiniging van de opvanglocaties te verzorgen. Wij hebben het proces omgedraaid door te zeggen dat wij de spullen en de training verzorgen aan de mensen die er wonen om ze vervolgens betaald aan het werk te krijgen. Er was in beginsel voldoende animo voor de schoonmaak, helaas blijft er maar een klein deel van de mensen over.”
De reden daarvoor is het uurloon. Volgens Anajah zijn er productiebedrijven die bedragen tot ruim boven de 17,50 euro per uur bieden. “Bij één van de opvanglocaties is ruim de helft van de groep afgevallen voor schoonmaakwerk, puur door het uurloon. En dat is ook niet gek, ze hebben alle kosten nog in het thuisland en de mannen vechten aan het front. De dames werken in Nederland om dat allemaal te kunnen betalen.”
Geen uitkomst voor arbeidsmarktkrapte
De komst van Oekraïners naar Nederland is volgens de Qleaning-directeur geen structurele oplossing voor het arbeidsmarktkrapteprobleem. “Hier, bij Mooi Twente Lodges, geeft het natuurlijk wel rust in de tent. Maar op andere locaties blijft het lastig. Op dit moment werk ik alleen offertes uit waarbij ik aangeef dat het één tot twee maanden kan duren voordat de opstart plaatsvindt. Als het opdrachtgevers te lang duurt, dan zijn ze -zonder consequenties- vrij om voor een collega te kiezen.”
Hij vervolgt: “De schoonmaak wordt alleen ingevuld als wij een match vinden met een schoonmaker. Natuurlijk zijn er nu dames die vanuit de opvanglocatie verschillende opdrachtgevers bedienen, maar dat is een druppel op een gloeiende plaat. Wij nemen ook geen nieuwe opdrachten meer aan voor de vakantie. Ook nu blijft het grootste probleem het vinden van goede mensen. Ons werk valt en staat daarmee.”
Mede daarom is Anajah zeer blij met de dames: “Ze werken hard, zijn dankbaar en zijn bereid om zich voor de volle honderd procent in te zetten. Dat is bewonderenswaardig, helemaal als je ziet wat zij allemaal hebben meegemaakt in het afgelopen half jaar. Je ziet het verdriet, dat doet pijn. Daarom doen wij er alles aan om de dames goed te ontvangen en steun te bieden waar nodig.” Een mooi voorbeeld daarvan is het kosteloos aanbieden van verschillende fietsen bij een van de opvanglocaties, ook voor meegereisde kinderen. Dit is georganiseerd door Junior Kamer Deventer, een ondernemersvereniging met veelal jonge ondernemers waar Qleaning ook onderdeel van uitmaakt.
“We maken er het beste van”
En de dames? Die zijn er maar al te blij mee, vertellen ze terwijl ze naar het volgende vakantiehuisje onderweg zijn. Over familie wordt nauwelijks gesproken, dat is te emotioneel. Maar zelfs in een vreemde omgeving, in een vreemd land, met vreemde mensen wordt er gelachen. “We maken er het beste van, ondanks alles. Wij hopen gewoon op rust in Oekraïne, ons land. Als er rust is, kunnen we terug en het leven weer oppakken. Dat is alles wat wij willen. En voor nu? We maken er het beste van. Met de hulp en liefde van Carin [liefkozend ‘mooie vrouw’ genoemd red.], redden we het ook hier wel!”
