In deel 1 hebben we de aftrap gedaan in een serie van 3 artikelen over probiotische reinigers of biologische reinigers. Behandelden we in deel 1 de grondprincipes, in dit deel aandacht voor de werkingsprincipes.
Lees ook deel 3 – veelgestelde vragen
Tekst: Fred Homburg en Erwin van den Eijnde (Militex)
Allereerst een korte opfrisser van het vorige artikel: een probiotisch reinigingsproduct bevat sporen(*) van speciaal geselecteerde natuurlijke micro-organismen. De meeste (**) probiotische producten moeten met water verdund worden zodat de sporen “wakker” worden en veranderen in actieve cellen. Deze actieve micro-organismen moeten net zo als iedereen eten. Zij gaan hiervoor in een zeer hoog tempo enzymen afscheiden, deze enzymen knippen de voedingsbron in heel kleine stukjes. De kleine afgeknipte stukjes dienen vervolgens als “voer” voor de micro-organismen, uiteindelijke worden de resten afgebroken tot water en koolzuur. Tot zo ver de opfrisser.
Niets nieuws
Probiotische reiniging is overigens niets nieuws. De natuur gebruikt deze techniek al miljarden jaren om alle mogelijke restanten volledig af te breken. Zou dit niet gebeuren, dan liepen wij met zijn allen over een kilometers dikke laag van dode bomen, dode dinosaurussen en wat al niet meer. Denk ook eens aan rioolwaterzuivering. Ook dit zware, snelverlopende en zeer efficiënte proces zou volledig ondenkbaar zijn zonder het werk van bacteriën (***).
Terug naar het schoonmaakvak. Het zou een misverstand zijn om te denken dat probiotische reinigers alles kunnen schoonmaken. Probiotica is bij uitstek geschikt voor het verwijderen van organische vervuiling. Voor de goede orde merken wij wel op dat hiermee het leeuwendeel van alle vervuiling kan worden aangepakt. Anorganische vervuiling zoals vastzittende kalkaanslag en roest, zullen met klassieke middelen moeten worden verwijderd.
Regelmatig zien we dat grof geschut (zeer sterke zure- of alkalische reinigers) ingezet moeten worden omdat de vervuiling in kwestie met lichte (vaak milieuvriendelijke) schoonmaakmiddelen niet meer te verwijderen is. Vaak is het een biofilm, die effectief reinigen belemmert. Een goede probiotische reiniger kan zelfs zeer taaie biofilms openbreken en eventuele restanten bereikbaar maken voor lichte reinigingsmiddelen. Het oppervlakte hoeft dan niet of minder vaak te worden blootgesteld aan agressieve chemicaliën.
Organische vervuiling en biofilm
Probiotische bacteriën maken het mogelijk om twee soorten vervuiling aan te pakken: losse organische vervuiling en biofilm. Losse organische vervuiling bestaat uit zaken als vetten, eiwitten, koolhydraten, suikers, olie, urineresten etc.. Vooral waar deze resten zijn ingetrapt (bijvoorbeeld in de tegelvoegen van een keukenvloer) of waar ze diep zijn ingetrokken (urineresten in tegelvoegen rondom urinoirs), komen probiotische reinigers tot hun recht. De voegen knappen na een paar keer probiotisch reiniging zienderogen op en stankproblemen in het urinoir behoren tot het verleden.
Organische vervuiling is ook een voedingsbron van ongewenste bacteriën. Deze ‘slechte’ bacteriën zien dit als een gedekte tafel en deze ongenode gasten laten zich niet zomaar wegjagen. De slechteriken zetten zich vast op de ondergrond en scheiden een onzichtbaar plaklaagje af. Dit laagje staat bekend onder de naam biofilm. De biofilm wordt al snel gevormd, is kleverig en behalve onzichtbaar ook ontzettend lastig te verwijderen (met klassieke schoonmaakproducten). In de biofilm voelen de slechte bacteriën zich helemaal thuis. Het is tegelijkertijd hun verblijfsplaats en voedingsbron. De laag wordt snel dikker, vangt nog meer vuilresten, is nog lastiger te verwijderen en scheidt steeds meer bacteriële afbraakproducten af.
Eén van deze afbraakproducten kent u vast wel. Het is bijvoorbeeld de stank die u ruikt bij dweilen die nat zijn weggehangen en de typische stank in urinoirs en bij wildplasplaatsen. Maar ook de stank die in afvalbakken blijft hangen is grotendeels afkomstig vanuit biofilm.
Eten en gegeten worden
De enzymen die door de probiotische bacteriën worden afgescheiden zien op hun beurt óók een buitenkansje in de biofilm: met veel genoegen peuzelen zij in sneltreinvaart de biofilm op. Hiermee verdwijnt de voedingsbodem voor de slechte bacteriën. En met de slechte bacteriën verdwijnen ook hun afbraakproducten. Daarom is het eerste merkbare effect van probiotische reiniging het verdwijnen van onaangename luchtjes.
Biofilmvorming kan ook grotere vormen aannemen, denk hierbij bijvoorbeeld aan het dichtslibben van leidingen. Er bestaan echter ook andere soorten biofilm die je graag intact wil laten zoals die van rioolwaterzuivering installaties (***).
Probiotische bacteriën kunnen niet tegen een hoge- en lage pH waarde. Het directe voordeel hiervan is dat dit type reinigers zich dus in een redelijk neutraal pH gebied bevinden: zo ongeveer tussen pH 7 en pH 9,5. Dat is een prettig en een veilig gevoel voor de mensen die er beroepsmatig mee werken.
Het is de stille kracht van probiotische reinigers dat de reinigende werking doorgaat, ook nadat u bent gestopt met de schoonmaakklus. Dit komt door de achtergebleven probiotische microben. Tussentijdse inzet van bleekwater, zure reinigers, desinfectans, of sterke alkalische producten kan averechts werken omdat hiermee onze vrienden, de probiotische bacteriën, worden geëlimineerd.
Niet experimenteren
Steeds meer gebruikers van probiotische reinigers verbazen zich over de veelzijdigheid van deze producten, om vervolgens de grenzen van de mogelijkheden op te zoeken. Ons advies is om een product alleen te gebruiken waarvoor het is ontworpen. Ga niet op eigen houtje experimenteren, maar vraag uw leverancier om advies.
(*) Opfrisser over sporen: een ‘spore’ is een overlevingscapsule van de bacterie. De spore verkeert in een soort rusttoestand, zonder merkbare stofwisseling of celdeling. Kenmerkend is het vermogen van de spore om onder ongunstige omstandigheden te overleven. De spore kan onder goede omstandigheden -als ze voedsel bespeuren- opnieuw tot een compleet micro-organisme uitgroeien.
(**) Er bestaan ook kant-en-klare probiotische oplossingen. De micro-organismen in dergelijke RTU ready-to-use verpakkingen zijn zonder verdere verdunning direct klaar voor de strijd.
(***) In waterzuiveringsinstallaties wordt rioolwater over grote oppervlakten geleid die begroeid zijn met een biofilm die is opgebouwd uit ‘goede’ bacteriën. De enzymen die door de bacteriën worden afgescheiden, breken in een hoog tempo de afvalstoffen uit het rioolwater af. Daarom is het zo belangrijk om geen giftige stoffen -bleek, desinfectans, verf en zo voorts op het riool te lozen omdat hiermee de cruciale reinigende biofilm in de waterzuivering kapot wordt gemaakt. Gebruikte probiotische reinigers kunnen veilig op het riool geloosd worden.
Meer informatie is onder meer terug te vinden in de volgende artikelen (zonder speciale volgorde)
https://nl.wikipedia.org/wiki/biofilm’
Biofilm Formation & Bacterial Communication, www.learner.org/courses/biology/textbook/microb/microb_10.html
www.microbiologie.info/bacteriespore.html
Reinigen met micro-organismen, Hans Sinnige, Clean Totaal, juni 2010
Probiotische reinigers deel 2 – Werkingsprincipes
