Jaap Peters is columnist voor Clean Totaal. Hij is organisatieactivist en werkt bij DeLimes -organisatieontwikkeling. Peters is auteur van de boeken Niets nieuws onder de zon, Intensieve Menshouderij, Het Rijnland Boekje, Bij welke reorganisatie werk jij? en Nieuw Europees Organiseren en hij is initiatiefnemer van het kwartaalmagazine Slow Management. E-mail: jaap.peters@delimes.nl,
Het kwartaal magazine Slow Management heeft 2011 uitgeroepen tot het Taylor-jaar. In 1911 verscheen het boek ‘The principles of Scientific Management’ van ingenieur Frederick Winslow Taylor (1856-1915). Het boek dat de wereld veranderde en ons denken over management dit jaar al 100 jaar bepaalt. En pas nu is het verkrijgbaar in het Nederlands (€ 15,95), maar verder in de originele uitvoering uitgegeven (erg mooi). Een boek dat ook zijn uitwerking heeft in de schoonmaakbranche. Een must-read, ik wil het boek in drie korte artikelen bespreken: de basisbegrippen (deel 1), de beginselen (deel 2) en toegevoegd ‘Gaan we nog 100 jaar door met piepel management?’(deel 3)
Taylor ergerde zich gruwelijk aan de verspilling in organisaties aan het begin van de vorige eeuw. Veel ongeschoolde, onbeholpen arbeiders die maar wat deden en managers die niet ingrepen. Bossen kappen, overstromingen veroorzaken, kool- en ijzervoorraden opmaken is allemaal nog daaraan toe, maar gebruik die grondstoffen dan in hemelsnaam efficiënt. President Roosevelt sprak zelfs over een gebrek aan ‘maatschappelijke inefficiëntie’. Er werd een oproep gedaan systematisch samen te gaan werken en medewerkers te gaan opleiden. Toen kwam die alleszeggende uitspraak: ‘Vroeger stond de mens voorop; in de toekomst moet het systeem voorop worden gesteld’. En met de toevoeging, dat geldt ook voor huishoudens, agrarische bedrijven, handelsondernemingen, kerken, liefdadigheidsinstellingen, universiteiten en overheidsinstellingen, zette Taylor de toon. Dat hebben we de afgelopen jaren in ieder geval geweten en dat was alleen nog maar de inleiding van het boek. Maar toen kwamen Taylor’s basisbegrippen.
In de meeste gevallen zal een werknemer opzettelijk zo weinig werk verrichten als hij aandurft zonder te worden betrapt. Medewerkers doen maar de helft of een/derde van waartoe ze in staat zijn. Taylor gebruikt de woorden: lijntrekken, lijntrekkerij en systematisch lijntrekken. Daardoor blijft de armoede onder deze mensen in stand. Als ze harder zouden werken kun je hun salaris verhogen en hun arbeid- en leefomstandigheden verbeteren. Waarom werken medewerkers niet harder, vraagt hij zich af: (1) als ze harder werken worden collega’s ontslagen want dan kun je het werk met minder mensen af, (2) ontoereikende managementsystemen die het lijntrekken eerder bevorderen dan aanpakken en (3) te weinig empirisch onderzoek tot verbetering van werkmethodes waardoor inefficiëntie in stand blijft.
Punt 1 is volgens Taylor een misvatting, als je sneller werkt ben je concurrerender en krijg je meer klanten. Punt 2 zit hem in beloningssystemen die misleiding van de werkgever in de hand werken in plaats van te streven naar een gezamenlijke doel waarvan je ook gezamenlijk profiteert. Punt 3 is de basis van de titel van zijn boek: we moeten af van het giswerk van al die arbeiders. Er is een beste werkmethode en het is aan het management die te ontwikkelen. Als het management nu alles bedenkt en de medewerkers die taak volgens de procedure uitvoert met behulp van een vriendelijke doch dagelijkse instructie schiet de productiviteit omhoog (taakmanagement). De arbeiders worden dan goed behandeld en blijven niet langer ongeschoold en aan hun lot overgelaten.
Zo wordt het lijden verlicht van armzaligen in elke stad, elke provincie en elke regio. Hoe eerder we beginnen hoe beter voor iedereen (aldus F.W. Taylor). Human Potentials anno 1911. Volgende keer deel 2.
Lees ook: Schoonmaak herrijst uit chaos? Een interview met Jaap Peters
