Ruim een decennium geleden werd het watervrij urinoir met veel tamtam geïntroduceerd. Zo werden ze geplaatst in de toiletgroepen in de Jaarbeurs. Het zou een oplossing zijn voor het vele watergebruik en ook de schoonmaak zou eenvoudiger zijn. Inmiddels zijn de watervrije urinoirs weer uit de Jaarbeurs verdwenen en kom je ze ook maar sporadisch tegen in andere gelegenheden zoals langs de snelweg. Waarom? Speelt verkeerd schoonmaakonderhoud een rol?
Door Leon van den Berg, redactielid Clean Totaal
Een gewoon urinoir gebruikt 4 tot 5 liter water om door te spoelen. Als een urinoir 15 keer per uur gebruikt gedurende 2.500 uur per jaar (50 weken, 50 uur per week) dan is het verbruik ongeveer 187 m3 water per jaar.
Watervrije urinoirs verbruiken geen water en besparen dus die hoeveelheid water en dat levert circa €420,- per jaar op. Een gewoon urinoir kost ongeveer € 230,-, de watervrije uitvoering tussen € 250,- en € 350.- exclusief montagekosten. De investering is dus binnen een jaar terugverdiend. Onderzoek wijst bovendien uit dat de onderhoudskosten van een watervrij urinoir netto lager zijn dan die van een traditioneel urinoir.
Geen doorbraak
Veel voordelen dus, maar toch lijkt er geen echte doorbraak te zijn. Het blijkt namelijk dat zich in de afvoerleiding urinesteen vormt en dat die leiding daarom dus wel dagelijks gespoeld moet worden. Ook de milieuvriendelijkheid is niet onomstreden. Afhankelijk van het type moet de sifon regelmatig vervangen of gevuld worden met een desinfecterende vloeistof wat een negatieve invloed heeft op de duurzaamheid.
Jaarbeurs Utrecht
Waarom hangen er geen watervrije toiletten meer in de Jaarbeurs? Navraag leverde helaas niets op. De woordvoerder had geen idee en zou het navragen en terugbellen als ze een antwoord had… dat moet nog steeds gebeuren.
Bibliotheek Rotterdam
In 2008 liet de Rotterdamse bibliotheek in één van de toiletgroepen voor het personeel een Urimat watervrij urinoir installeren. In eerste instantie stonk deze door een lekkage. Nadat die was verholpen functioneerde het urinoir prima. De bibliotheek plaatste daarom vanaf 2009 bij de renovatie van toiletgroepen ook watervrije urinoirs. Paul de Vos is net aangesteld als coördinator beheer en onderhoud: “Ik kom uit het Erasmus UMC en heb daar uitstekende ervaringen met watervrije urinoirs. Problemen met watervrije urinoirs ontstaan vooral door schoonmakers die er een emmertje sop in leeggooien omdat de werkkast met spoelbak ontbreekt of te ver weg is. Hierdoor wordt de werking van de vloeistof of korrels die voor stankafsluiting zorgen teniet gedaan. Ga je er wel goed mee om en reinig je volgens de voorschriften en tijdig, is de werking probleemloos.”
Diergaarde Blijdorp
Diergaarde Blijdorp experimenteerde met watervrije urinoirs. Hun ervaringen waren gemengd. Randolph Streng hoofd afdeling onderhoud: “ We zijn begonnen met watervrije urinoirs van Sphinx uit te proberen, maar dat was een drama. Die moesten op de juiste manier schoongemaakt worden met weinig water anders verhardde het afsluitrubbertje door urinesteen. Het bleek moeilijk om de schoonmakers hiervan goed genoeg te doordringen. We hebben uiteindelijk alle Sphinx urinoirs weggehaald en zijn overgestapt op dertig watervrije urinoirs van Urined. Deze werken probleemloos. Het probleem van urninesteen in de leidingen is ook aangepakt omdat het schoonmaakmiddel dat we ervoor gebruiken ook dat probleem aanpakt. Extra doorspoeling is dus onnodig.”
Wat zeggen fabrikanten en leveranciers?
Ondanks het feit dat gebruikers wel enthousiast blijken te zijn, lijkt het er toch op dat plaatsing van watervrije urinoirs in Nederland achterblijft of terugloopt. Een korte belronde langs leveranciers en fabrikanten met de vraag of dat klopt en of slechte schoonmaak een mede-oorzaak is.
Uridan
“We horen natuurlijk ook hoe het in de rest van Europa gaat met watervrij sanitair. Inderdaad gaat het elders, zoals in Duitsland, sneller met de vervanging van traditionele urinoirs door watervrije. Aan de andere kant is het wel zo dat wij voor toiletten in de openbare sfeer waarschijnlijk een stuk kritischer zijn dan bijvoorbeeld Duitsland. Daar kom je watervrije urinoirs op snelwegen tegen van heel wisselende kwaliteiten. Ik ben er vrij zeker van dat de hype niet voorbij is. Op den duur denken we echter dat watervrij de toekomst heeft.”
Duravit
“Er is sprake van stagnatie, niet van terugloop. Wel is een feit dat in Nederland de vraag minimaal is. Dit in tegenstelling tot bijvoorbeeld Duitsland waar watervrije urinoirs bij vrijwel elk snelwegtoilet aanwezig zijn. De werking van een watervrij urinoir staat of valt met goed onderhoud, anders krijg je stankoverlast. Mogelijk zorgt matige aandacht voor onderhoud ervoor dat het watervrije urinoir onvoldoende kans krijgt.”
Urimat
“We zien een stijgende lijn in afzet, al worden er nog steeds veel meer water gespoelde urinoirs geplaatst dan watervrije. In het begin hadden wij ook problemen, maar die liggen al weer lang achter ons. Watervrije urinoirs veel kritischer bekeken worden. Als er geuroverlast is, wordt al snel naar het urinoir gewezen. De schoonmaakfrequente van watervrije urinoirs is gelijk aan die van standaard urinoirs, maar de schoonmaak is wel anders. Dat moeten schoonmakers even leren. Die zijn gewend om met een plens water te werken, maar hier gaat het om sprayen, schoonmaken en nasprayen. Mits goed en vaak genoeg schoon gemaakt is geuroverlast uitgesloten.”
Urined
“Het aantal plaatsingen loopt terug omdat veel leveranciers ondeugdelijke watervrije urinoirs op de markt brengen. Daardoor gaan die al snel stinken. Het probleem zit in verkeerde afsluittechnieken. Het is niet eenvoudig het wantrouwen uit de weg te ruimen. Nieuwe klanten hebben geen interesse omdat men van horen zeggen heeft dat urinoirs stinken. Het reinigen is geen probleem. Dat kan door iedereen in enkele seconden uitgevoerd worden. Er zijn geen randen die sterk vervuilen, geen staande urine en dus vervuild water dat stinkt en urinesteen veroorzaakt. Agressieve producten zoals chloor zijn niet meer nodig. Wel moet de schoonmaker de werkwijze even aanpassen, want de binnenkant van het urinoir mag niet meer nagewist worden en ons schoonmaakmiddel moet gebruikt worden. Het is een kleine omslag in denken en doen en dat landt niet overal even snel. Gelukkig is incidentele schoonmaak met water geen probleem.”
