Thuiswerken brengt nagenoeg geen schade toe aan de gezondheid van werkenden. Het is zelfs zo dat sommige fysieke klachten afnemen. Echter ligt het gevoel van eenzaamheid wel op de loer. Ook de Inspectie SZW heeft het druk met coronameldingen. Verplicht thuiswerken heeft impact.
Door Henk Cornelisse, redactielid Clean Totaal
Uit de inhoud van de brief die demissionair minister Wouter Koolmees op 3 februari jl. zond aan de Tweede Kamer blijkt dat thuiswerken nagenoeg geen schade toebrengt aan de gezondheid van werkenden. Integendeel, sommige fysieke klachten namen af. Wel ligt het gevoel van eenzaamheid op de loer.
Bijna 50% van de werkenden werkt inmiddels thuis. Zo blijkt uit onderzoek. Er worden wel duizenden overtredingen ten aanzien van veilig en gezond werken gerapporteerd, zo stelt de tussentijdse rapportage van Inspectie SZW. Ook behandeling van meldingen die behoren bij het thuiswerken worden voorbereid.
Cijfers thuiswerken
Cijfers (referte periode 04.01.21-10.01.21) vanuit RIVM laten zien dat 73 % van de werkenden die aangeven –deels- thuis te kunnen werken dit ook doen. Uit gedragsonderzoek blijkt dat 66% van deze doelgroep dit ook daadwerkelijk doet. Een kleine afwijking derhalve.
De TNO monitor laat zien dat 48% van alle werkenden momenteel deels of gedeeltelijk thuiswerken, ofwel dit betreft circa 3,5 miljoen werkenden. Van deze 48% werkt 34,5% structureel thuis en 13,5% deels.
Het Kennisinstituut Mobiliteit onderschrijft het percentage van 48%. De recente cijfers van dit instituut tonen aan dat het percentage van oktober (42%) inderdaad ook oploopt naar 48% (januari). De overige werkenden hebben een beroep/functie waarbij dit niet mogelijk blijkt. Het e.e.a. impliceert dat 52%, ofwel 3,9 miljoen werkenden, nog op locatie werkzaam zijn.
Geen rek meer
91% van de werkenden zegt niet meer uren vanuit huis te kunnen werken. Met andere woorden; op dit gebied lijkt er verder geen rek meer in te zitten. Maar hoe zit het met de gezondheid/welzijnsaspecten van de thuiswerkenden? Hierover schrijft Koolmees aan de Tweede Kamer:
- De algehele ervaren gezondheid van de werknemers die in najaar 2020 thuis werkten, is in november 2020 niet verslechterd ten opzichte van een jaar eerder, zelfs licht verbeterd.
- Voor de thuiswerkers nam het aandeel werknemers met klachten aan nek, armen en schouders af ten opzichte van een jaar eerder (van 42% naar 38%).
- Voor werknemers die thuis werkten was er geen significant verschil in werk-privé-disbalans ten opzichte van een jaar eerder (9%).
- Onder de thuiswerkers is het aandeel met burn-out klachten stabiel vergeleken met een jaar eerder.
- Van de thuiswerkers gaf 75% aan (zeer) tevreden te zijn met het leven, (dit percentage geldt overigens ook voor werknemers die op de werklocatie werkten)
Alleen maar rozengeur? Geen negatieve effecten? Dit lijkt ons onwaarschijnlijk en ja hoor, de volgend aap kwam uit de mouw:
- In het najaar was 14% van de werknemers die thuiswerkten sterk eenzaam. Dit is derhalve reden tot zorg.
Overtredingen
Ander punt van zorg lijkt het aantal overtredingen die door ISZW tussentijds gerapporteerd worden. De meest recente stand, (tot en met 10 januari 2021), is dat de Inspectie SZW 7.937 direct dan wel indirect gerelateerde coronameldingen heeft ontvangen, waarvan het merendeel 5.120 gevallen gaat over meldingen over gezond en veilig werken. Als volgt onderverdeeld:
Van deze direct of indirect aan corona gerelateerde meldingen heeft circa 20% betrekking op arbeidsmigranten. Naar de kwetsbare positie van arbeidsmigranten heeft de Inspectie aanvullend onderzoek gedaan.
Interventies/boetes
Tot en met 10 januari 2021 heeft bij 2.217 werkgevers naar aanleiding van een corona gerelateerde melding een interventie plaatsgevonden, deels op afstand uitgevoerd en deels op de fysieke locatie.
Er zijn hierbij 2.173 werkgevers betrokken bij een zaak binnen het domein Gezond & Veilig en 44 werkgevers betrokken bij een zaak binnen het domein Eerlijk. In 89% van de gevallen, waarbij dit getoetst/afgehandeld kon worden, hebben de werkgevers (uiteindelijk) maatregelen heeft getroffen.
Bij 176 onderzoeken heeft er op locatie een interventie plaatsgevonden en hieruit is gebleken dat er bij 79 werkgevers een overtreding geconstateerd is. Hierbij is er 140 keer een handhavingsinstrument ingezet, als eis, waarschuwing stillegging en/of boeterapport.
ISZW en thuiswerken
Door de Inspectie worden in de tussentijd de werkprocessen voorbereid om aan meldingen over thuiswerken snel gevolg te kunnen geven. Van dit gevolg geven aan een melding in een dergelijke situatie is tot dusverre nauwelijks sprake.
Zodra er criteria vastgesteld zijn, zal de Inspectie SZW, en waar nodig samen met andere toezichthouders, door middel van een zo breed mogelijk pallet aan interventies ook opvolging geven aan meldingen over niet-naleving van het dringende advies om thuis te werken. Bij overtredingen van de arbeidsomstandighedenwetgeving kan dat ook tot maatregelen leiden. Niet-thuiswerken is in zichzelf niet een overtreding.
Het andere normaal
Er is al veel over geschreven. Thuiswerken zal ook in het andere normaal vermoedelijk niet meer weg te denken te zijn. De resultaten van de onderzoeken lijkt dit niet op het eerste gezicht in de weg te staan, zeker ook als thuiswerk plekken straks optimaal gefaciliteerd worden. Laten we echter eerst vurig hopen dat de vaccinaties adequaat hun werk doen…
