Zes studenten van twee faculteiten van de Universiteit Twente leggen de laatste hand aan een robot die zwerfafval opruimt. Daarbij worden ze ondersteund door ingenieursbureau Demcon Advanced Mechatronics.
De Stichting Nederland Schoon heeft het proefmodel inmiddels stevig omarmd en wil de robot op de markt brengen. Hako, producent van machines voor binnen- en buitenreiniging, is daarin eveneens geïnteresseerd. Belangrijke vraag: heeft dit technisch hoogstandje ‘levenskansen’?
Potentie
Dat de robot potentie heeft, staat buiten kijf sinds in mei een prototype te zien was tijdens een beurs voor de afval- en reinigingsbranche. “Het apparaat trok veel aandacht, hoewel het eigenlijk alleen maar balletjes kon oppakken en bovendien veel lawaai maakte”, vertelt Rogier Kauw-A-Tjoe, student Industrieel Ontwerp. “De robot – inmiddels Cleaning Robot 2010 genaamd – waar we nu aan werken, is volledig automatisch en kan rijden, zwerfafval herkennen en in een reservoir opslaan.”
Het betekent dat de robot onder meer is uitgerust met een camera om het afval te herkennen en ‘slimme’ borstels of een rol met ‘vingers’ om het afval op te pakken. Daarnaast zijn er sensoren om obstakels zoals straatmeubilair te ontwijken en is er detectie om te voorkomen dat grote stukken afval in de robot beklemd raken. Het nieuwe proefmodel maakt ook nog eens minder geluid en werkt sneller. Kauw-A-Tjoe: “Laatste snufje is dat je op afstand informatie naar de robot kunt sturen. Zo is het mogelijk met een soort PDA (Personal Digital Assistent) foto’s van zwerfvuil te maken en die beelden naar de robot te sturen. De robot interpreteert de beelden en haalt het afval op.”
Diepere gedachte
Volgens Maarten Bonnema van de faculteit CTW (Construerende Technische Wetenschappen), die samen met Jan Broenink van de faculteit EWI (Elektrotechniek, Wiskunde en Informatica) de studenten begeleidt, is de robot niet op elke locatie inzetbaar. “Oorspronkelijk was het idee om de robot langs snelwegen in te zetten, maar dat bleek te gevaarlijk. We beperken ons nu vooral tot winkelgebieden, die de robot moet schoonhouden.”
Dat is volgens hem iets anders dan schoonmaken waar grotere machines en menskracht voor nodig zijn. “Achter dat schoonhouden, zit een diepere gedachte”, licht Bonnema toe. “Opdracht aan de studenten was immers ook na te denken over wie belang heeft bij dit apparaat. Dat zijn bijvoorbeeld winkeliers die in hun straat of op hun plein geen afval willen zien. Het effect is namelijk dat wanneer er geen afval op straat ligt, mensen minder geneigd zijn vuil op straat te gooien.”
De grootste uitdaging was volgens Bonnema om verschillende technieken in één apparaat geïntegreerd te krijgen. Aanleiding om ingenieursbureau Demcom Advanced Mechatronics bij het project te betrekken. “Wij zijn gespecialiseerd in het ontwikkelen van mechatronische producten”, vertelt Jan Leideman van Demcon. “Systemen waarbij zowel kennis van mechanica, elektronica als software komt kijken. Wij hebben de studenten vooral praktisch begeleid bij het realiseren van het eerste prototype. Verder hebben we specifieke kennis op het gebied van robotica en besturingstechnieken ingebracht.”
Mogelijkheden
Hoewel de robot in de praktijk nog geen blikje heeft opgeruimd, zien Leideman en Kauw-A-Tjoe grote mogelijkheden voor het apparaat. Zeker wanneer het ook frietbakjes, milkshake-bekers en grotere flessen kan opruimen. Leideman: “Zoals grote veegmachines nodig zijn om hele straten schoon te maken, is deze robot meer geschikt voor spotcleaning: het schoonhouden van kleinere oppervlakten. Dat zie je nu amper.” “Of dat werk wordt met de hand gedaan”, vult Kauw-A-Tjoe aan. “Maar juist met deze robot erbij kan er sneller én meer worden opgeruimd. Overigens zonder dat het ten koste hoeft te gaan van de werkgelegenheid. Ook met dat aspect is rekening gehouden.”
Voor twee andere aspecten geldt dat minder, de kosten en de productietechniek. Zo weet producent Hako uit eigen onderzoek dat de productiekosten van zeer innovatieve apparaten hoog zijn. “Maar dat is geen reden om de robot links te laten liggen”, zegt directeur Jean Paul Christy. “Echter, we gaan de robot ook niet koste wat het kost produceren. Het is moeilijk inschatten of de samenleving een robot op straat accepteert. Ook hebben we nog niet alle mogelijkheden van het apparaat en andere toepassingsgebieden verkend. Want zeker is dat de robot ook zijn beperkingen heeft. Bijvoorbeeld kauwgum verwijderen is onmogelijk. Aan de andere kant zit er veel nieuwe techniek in, die mogelijk goed bruikbaar is in onze andere veegmachines. Dat zijn ook opties die Hako bekijkt. Maar ik sluit niet uit dat deze robot over enkele jaren rondrijdt, want het blijft een knap staaltje werk.”
Stichting Nederland Schoon
“Wij zijn opdrachtgever van het project, vooral om twee redenen”, aldus projectmanager Kors van der Wolf. “Op de eerste plaats irriteert zwerfvuil veel Nederlanders en we zien graag de discussie daarover verder op gang komen. Daarnaast blijkt de afval- en reinigingssector erg terughoudend op het gebied van innovatieve veegmachines. Blokkades vormen steeds weer investerings- en onderhoudskosten en terugverdientijden. Dát willen we doorbreken.
Sinds twee jaar praten bedrijfsleven, gemeentelijke en landelijke overheid intensief over de aanpak van zwerfvuil. Een discussie die de Stichting Nederland Schoon namens het bedrijfsleven begeleidt. Daaruit is inmiddels het Impulsprogramma Zwerfafval voortgekomen. Van der Wolf: “Daarbinnen is primair aandacht voor de burgers om hen te leren geen afval op straat te gooien. Ook worden in het kader van dit programma subsidies verstrekt, bijvoorbeeld aan gemeenten, om plannen te bedenken om zwerfafval tegen te gaan. Eveneens is er geld voor innovatieve projecten. Zo heeft de stichting in de ontwikkeling van deze robot € 50.000 geïnvesteerd. Dat is veel geld, maar we verwachten dan ook de robot over enkele jaren in het straatbeeld terug te zien.”
