Wat zou het mooi zijn als robots ons zwaar en gevaarlijk schoonmaakwerk uit handen nemen. Bijvoorbeeld het reinigen van alle hoge en vuile gevels. Helaas, de werkelijkheid is volgens Hans van der Griend, directeur van FrontPlan, iets gecompliceerder.
Het SkyBrush concept is vergelijkbaar met een autowasserette, maar dan voor gebouwgevels. Een roterende borstel wordt via een lier langs het gebouw getrokken. Dat kan zowel op- als neerwaarts. De borstel kan in twee richtingen draaien, naar het gebouw toe of ervan af. De instelling is afhankelijk van de schoonmaaksituatie. Boven de borstel is een balk met nozzles bevestigd. Daaruit spuit (gedemineraliseerd) water met eventueel een reinigingsmiddel. Twee geleiders drukken de borstel met een vaste kracht op de gevel. “Op het eerste gezicht lijkt de SkyBrush dus heel geschikt voor alle grote oppervlakten. Denk aan gevelbeplating en glas”, aldus van der Griend. De vergelijking met een autowasserette is echter meteen een waarschuwing voor de toepasbaarheid. Net als bij auto’s is op een gevel met een borstelrobot maar een beperkte reiniging mogelijk. Hoe goed het resultaat is, is afhankelijk van de uitgangssituatie van het gebouw. Daar zit nu net het probleem. Net als een sterk vervuilde auto, krijg je ook een sterk vervuild gebouw niet goed genoeg schoon. Is de vervuiling beperkt, dan is de SkyBrush wel een interessante mogelijkheid. Als je direct na de oplevering ieder half jaar het systeem zou toepassen kun je het gebouw op deze manier tegen aanvaardbare kosten en met weinig personele lasten in conditie houden. Dat is echter niet de praktijk die we tegenkomen.”
Beleggers
Van der Griend schetst zijn klantenkring. FrontPlan is een bedrijf dat een totaalpakket voor gevelonderhoud en -renovatie aanbiedt. Naast gevelreiniging zitten bijvoorbeeld ook voegen, kitten en schilderwerk in het dienstenpakket. Dat plaatst FrontPlan meteen als buitenbeentje in de schoonmaakwereld. “We bieden inderdaad meer dan schoonmaakbedrijven, maar onze klantenkring is ook heel anders. Schoonmaakbedrijven werken meestal in opdracht van de gebouwgebruiker. Wij werken voor institutionele beleggers die het gebouw in eigendom hebben en het als beleggingsobject zien. Die hebben een heel andere visie op gebouwonderhoud. Voor hen is het technisch in goede conditie en representatief houden van het pand en daarmee samenhangend de snelle verhuurbaarheid de scope van waaruit gewerkt wordt. Bovendien werkt men met een lange termijnvisie met meerjarenplannen waarin de kosten voor de gehele levensduur van een gebouw worden meegenomen. Onderhoud komt daarbij pas na een aantal jaren in beeld. Het gevolg is dat de uitgangssituatie niet zondermeer geschikt is voor het toepassen van de SkyBrush. Er zal dan eerst een nul-beurt reiniging moeten plaatsvinden die op de traditionele manier wordt uitgevoerd. Voor institutionele beleggers is de investering daarin meestal geen punt omdat ze die plaatsen in de total cost of ownership van hun belegging. Bij SkyBrush gaat de kost duidelijk voor de baat. In de schoonmaakwereld zijn de marges dermate klein, dat het inzetten van een gevelrobot daardoor al snel niet meer interessant is.”
Geen glasbewassing
Een tweede belangrijk aandachtspunt is volgens van der Griend dat het veel schoonmaakbedrijven niet goed duidelijk is wat je wel en niet met een gevelrobot kunt doen. “Je moet bijvoorbeeld een zeer vlakke verticale vliesgevel hebben om een goed resultaat te hebben. Daardoor is de toepasbaarheid bij gebouwen met veel detaillering al nihil. Net als bij een auto, zul je in zo’n geval plekken hebben waar de borstel niet komt en die dus langzamerhand steeds meer vervuilen. Niet voor niets worden we door onze opdrachtgevers al in de ontwerpfase van een gebouw geraadpleegd om de ideeën van de architect te toetsen aan praktische onderhoudbaarheid. Naast detailleringproblemen is werken op een hellend vlak door het gewicht van de machine onmogelijk. Een hellende vliesgevel kan geen 250 kg puntbelasting door de wielen hebben. Tenslotte is er nog een belangrijke beperking, die toepassing van het apparaat voor de schoonmaakbranche in de weg staat. DeSkyBrush is ongeschikt voor glasbewassing. Dat wil zeggen, het kan wel, maar het resultaat is ondermaats omdat er niet nagedroogd wordt. Streeploze en glanzende ruiten zijn er niet mee te bereiken. Er gaat nog altijd niets boven het vertrouwde handwerk.”
Hoge kwaliteitseisen
Van der Griend vervolgt: “Schoon is een relatief en subjectief begrip. Voor schilderen kun je een bestek maken waarin precies omschreven wordt wat er geschilderd wordt en welk verfsysteem in hoeveel lagen daarvoor gebruikt moet worden. Op basis daarvan kun je als bedrijf objectief resultaat meten, maar ook goed begroten. Voor schoonmaken is de kwalificatie “schoon” niet objectief te beschrijven. We hebben dat geprobeerd met inschakeling van TNO, maar zelfs die kwam er niet uit. Of iets schoon is, blijkt vooral een persoonlijke ervaring. Veel mensen zijn tevreden met een wasbeurt in de autowasserette. De auto is dan niet helemaal schoon, maar het gemak voor de eigenaar, de tijdsbesparing en de relatief lage kosten maken dat mensen de auto schoon genoeg vinden. Zo’n visie is natuurlijk ook mogelijk bij de inzet van de SkyBrush, maar wij zijn dan zelf ontevreden over het resultaat en ook onze opdrachtgevers stellen hogere eisen.
Alleen als aanvullende methodiek
Desgevraagd geeft Van der Griend toe dat het systeem niet helemaal de beloften waarmaakt. “We zijn altijd geïnteresseerd in innovaties en ook bereid daarin te investeren. Een paar jaar geleden kwamen we op het spoor van een klein bedrijf in Heerenveen dat een wasrobot op de markt bracht om industriepanden te wassen. Dat was een nogal primitieve uitvoering van wat we nu de SkyBrush noemen. De borstelinstallatie werd op een heftruck gemonteerd en daarmee kon je tot een meter of acht buitengevels reinigen. Wij wilden dat systeem wel voor hoogbouw doorontwikkelen en hebben de helft van de aandelen gekocht. Uiteindelijk hebben we het bedrijf helemaal overgenomen en hebben we het merk SkyBrush als product van de markt gehaald. We brengen het nu als aanvullende reinigingsmethodiek, die binnen de beperkingen van het systeem onze klanten geld en ons betere arbeidsomstandigheden oplevert. Toen we met deze innovatieve techniek begonnen, hoopten we dat deze uiteindelijk een derde van onze omzet zou gaan genereren. Die verwachting is bij lange na niet uitgekomen. We hebben in de praktijk leergeld betaald, maar weten nu ook heel goed wanneer deze methodiek interessant is. Dat blijkt dus minder vaak dan we dachten. Op onze omzet spreek je van nog geen 10 procent aandeel.”
Leon van den Berg, hoofdredacteur Clean Totaal
Informatie:
