De pers heeft al meerdere malen de noodklok geluid over de schoonmaak in ziekenhuizen. Raden van bestuur zouden het schoonmaakwerk steeds vaker als sluitpost op de begroting beschouwen, met als gevolg dat ziekenhuizen steeds viezer worden. Clean Totaal vroeg vier facilitair managers van Nederlandse ziekenhuizen om hun reactie. Allen zeggen het geschetste beeld niet te herkennen. Belevingsgericht schoonmaken lijkt wel terrein te winnen.
In het UMC Utrecht, waar hygiëne en uitstraling de belangrijkste uitgangspunten van het schoonmaakprogramma zijn, is de schoonmaak zeker niet de sluitpost op de begroting. Dat stelt Wouter Hagen, clustermanager Schoon gebouw & Omgeving. “Gelukkig wordt het idee dat een schoon gebouw belangrijk is hier breed gedragen bij de mensen in de zorg en het management. Er wordt natuurlijk wel gekeken hoe we de schoonmaak efficiënter kunnen inrichten, maar er wordt gewerkt met een geoormerkt budget. Zou het een sluitpost zijn, dan zou de schoonmaak onderaan staan in het rijtje van zaken waarvoor budget wordt gereserveerd. Dat is niet het geval.”
Hagen stelt dat belevingsgericht schoonmaken niet per definitie verkeerd is. “Ik ben er niet tegen, maar je moet je goed realiseren waar het wel en niet kan. Bijvoorbeeld wel in openbare ruimtes waar vooral de uitstraling van belang is. Niet op de zorgafdelingen en operatiekamers waar hygiëne van het grootste belang is.”
Efficiënter
Hans Rozemeijer, manager bedrijfsvoering van het facilitair bedrijf in het VieCuri Medisch Centrum, herkent het geschetste beeld ook niet. Net als overal moet er in het Noord-Limburgse ziekenhuis zuinig met geld worden omgegaan, maar dit betekent niet dat er minder vaak schoongemaakt wordt. In plaats daarvan wordt er efficiënter en doelmatiger gewerkt, vertelt Rozemeijer. “Bijvoorbeeld door personeel goed te scholen, ziekteverzuim terug te dringen en andere schoonmaakmethodes te gebruiken. Wij maken schoon op basis van behoefte. Het ene gedeelte van het ziekenhuis vervuilt immers veel sneller dan het andere. Een kantoorruimte kun je wel drie of vijf keer in de week stofzuigen. Als deze niet elke dag vuil wordt, is twee keer in de week ook voldoende. In de beleving van de bezoeker is het ziekenhuis dan niet minder schoon, terwijl er meer tijd overblijft om ruimtes als patiëntenkamers en drukbezochte poliklinieken intensiever schoon te maken. Zo kunnen we de kwaliteit van de schoonmaak verbeteren zonder te bezuinigen.”
Kwaliteitsafspraken
Ook in het Albert Schweitzer ziekenhuis, met vier locaties in de regio Drechtsteden, moet de broekriem worden aangehaald, onder andere wat de schoonmaakkosten betreft. “Maar het is vervolgens aan de facilitair manager om daar keuzes in te maken en de consequenties daarvan te bepalen”, stelt Cees Peters, productgroepmanager Logistiek en Hotel. “Voor ons is een schoon ziekenhuis een principe waaraan niet mag worden getornd. Als bezuinigingen ten koste gaan van de schoonmaakkwaliteit, is het aan de facilitair manager om de raad van bestuur ervan te overtuigen dat andere maatregelen nodig zijn om de kwaliteit niet onder het minimaal acceptabele niveau te laten raken.”
Alle patiëntgebonden ruimtes in het Albert Schweitzer ziekenhuis worden in eigen beheer schoongemaakt, de niet-patiëntgebonden ruimtes door een schoonmaakbedrijf. “Er zijn breed gecommuniceerde afspraken gemaakt over het niveau waarop dat moet gebeuren. Bij collega’s in de gezondheidszorg zie ik vaak dat zij om de drie jaar een tender uitschrijven. Dit om het schoonmaakwerk tegen een zo gunstig mogelijk tarief uit te besteden. Zij zien dit als een uitgelezen mogelijkheid om te besparen, maar je hebt zeker een jaar nodig om aan elkaar te wennen. Daarna blijven er nog maar twee jaren over. Mijn ervaring is dat het afsluiten van een langdurige strategische alliantie waarin je duidelijke kwaliteitsafspraken maakt veel beter werkt.”
Slimmer werken
Popke Veenstra, sectorhoofd Gebouw & Publiek in het Medisch Centrum Leeuwarden, schetst een verhaal dat aansluit bij dat van zijn collega’s. “Natuurlijk willen wij de kosten minimaal houden, maar dat geldt net zo goed voor bijvoorbeeld de kosten van bedden, medicijnen en eten. De schoonmaak moet echter wel van een acceptabele kwaliteit zijn. De kantorenflat waarin het facilitair bedrijf gevestigd is, wordt om de dag schoongemaakt en dat is ook voldoende. Alle ruimtes waar patiënten komen worden echter zeven dagen per week schoongemaakt. Ons beleid is de afgelopen jaren ook niet veranderd, we doen het al vijftien jaar zo.” Jaarlijks wordt er wel kritisch gekeken waar nog slimmer gewerkt kan worden, vertelt Veenstra. “Door de kantorenflat om de dag schoon te maken in plaats van dagelijks bespaar je ongeveer veertig procent aan kosten. Heel vroeger werden de vloeren regelmatig geblokt om ze te laten glanzen. Nu worden ze in de polymeer gezet. De vloer is even schoon, de hoogglans is alleen minder. Zo proberen we het telkens net even slimmer te doen.”
