Bij het moppen schrijft examinator RAS voor dat de M-methode gebruikt moet worden en dus staat dat ook in de lesstof van de schoonmaakopleiders. Dat er met de in de ban gedane S-methode echter wel degelijk ook een goed en ergonomisch verantwoord schoonmaakresultaat behaald kan worden, lijkt niet ter zake te doen. En Reflex-importeur Jan van Triest baalt daarvan. Want zijn innovatieve Finse mopsysteem vereist het gebruik van de S-methode. Een poging afgevaardigden van de RAS te overtuigen volgde…
Door Leon van den Berg, lid redactieteam Clean Totaal
Drie heren ontmoeten elkaar enige tijd geleden in een pand op een industrieterrein in Tiel. Het zijn Peter Bannink van het RAS-Examenbureau, Frans Tijsse Klasen, docent/examinator en Jan van Triest, de nijvere ondernemer die de afgelopen vier jaar druk bezig is geweest om de Finse Reflexmethode in de Nederlandse markt te zetten.
Van Triest komt echter een belangrijke beer op de weg tegen. In het verleden werden met de Spaanse Mop en daarvoor nog met de dweil schoongemaakt met de S-methode. Dat leidde nogal eens tot gezondheidsklachten van schoonmakers. Vandaar dat deze aloude methode uit de lesstof is verdwenen.
Ergonomie uitgangspunt, schoonmaakresultaat ondergeschikt
Volgens Van Triest onterecht: “De branche heeft ergonomie als uitgangspunt gekozen en het schoonmaakresultaat daaraan ondergeschikt gemaakt. Ik kom echter steeds meer klanten tegen die de zich niet goed kunnen vinden in de geldende M-methode en er daarom niet mee willen werken. Soms gebeurt dat nadat ik ze de Reflexmethode heb gedemonstreerd op een net met de M-methode schoongemaakte vloer, maar steeds vaker ook omdat mensen de kwaliteit van dit schoonmaaksysteem aan elkaar doorvertellen. Als ze hun schoonmakers echter willen diplomeren, dan leren die alleen de door de klant ongewenste M-methode aan. Als ze de S-Reflexmethode toch van mij leren, dan kunnen ze niet slagen voor het examen. Dat is dus een echt dilemma.”
Eendagsvliegen
Zowel Bannink als Tijsse Klasen benadrukken dat de goede schoonmaakkwaliteit van de Reflex-methode niet ter discussie staat, zeker niet nadat ze de methode gedemonstreerd hebben gekregen. Bannink belicht echter ook de andere kant. “De RAS wordt voortdurend benaderd door ondernemers die het ei van Columbus hebben uitgevonden en die vinden dat hun methodiek of product onderdeel moet zijn van het basisexamen. Dat is natuurlijk ondoenlijk. Niet alleen moet worden aangetoond dat er echt sprake is van een zinvolle innovatie, maar daarnaast moet je altijd afwachten of een leverancier ook op wat langere termijn nog kan leveren of zelfs nog bestaat. Je ziet immers nogal wat introducties waarna het achteraf akelig stil wordt. Bovendien voeren we als organisatie in wezen slechts de CAO-afspraken op opleidingsgebied uit. De branche moet een bepaalde ontwikkeling ook nuttig of noodzakelijk vinden.”
De RAS loopt dus niet direct warm voor snelle veranderingen. “Maar …aan de andere kant…, het feit dat we hier vandaag zijn geeft ook aan dat we wel open staan voor vernieuwingen”, zo stelt Bannink. Tijsse Klasen voegt toe: “Ik vond de demonstratie overtuigend. Ook op deze schone vloer wordt de wisdoek van het Reflexsysteem nog aardig vuil. Maar optisch schoon is natuurlijk niet hetzelfde als echt schoon. Daar wil ik toch wel meer onderbouwing van zien, bijvoorbeeld door onderzoeksresultaten.”
High-end?
Wat dat betreft wordt Tijsse Klasen op zijn wenken bediend. Jan van Triest heeft diverse onderzoekscertificaten waarin het antibacteriële effect van Reflexdoeken en dus daarmee de werking tegen besmettingen met E-colibacteriën en Stafylokokken worden beschreven. Niet voor niets wordt het systeem door ISS toegepast in (Zweedse) ziekenhuizen. Daarover is een intern en dus vertrouwelijk ISS rapport verschenen. De conclusie over de Reflexmethode kan echter wel geciteerd worden: “Cleaner. Higher level of hygiene control – Time saving – Laundry saving water chemicals, electricity and write-off of laundry machines – Investment saving.” Duidelijke taal…
Opmerkelijk genoeg staat in het rapport ook dat medewerkers het lichte werken met het Reflexsysteem waarderen! Het is overigens vrijwel de enige verwijzing naar ergonomie. Van Triest: “Dat klopt. De discussie over ergonomische aspecten van werkmethoden is typisch Europees en met name Nederlands. In de VS, Canada, maar ook in Scandinavië speelt dit totaal niet. De Finse producent volgt dan ook met veel belangstelling de manier waarop wij werken aan erkenning van de S-reflexmethode in Nederland. Zij hopen op succes en dus ook op een manier om andere Europese landen te overtuigen.”
Stofwissen en moppen in één handeling
Een belangrijk voordeel van de Reflexmethode is het combineren van werkzaamheden. Van Triest stelt dat in de meeste gevallen stofwissen en moppen in één handeling kan worden gedaan. Er zijn natuurlijk wel uitzonderingen: “Heb je een kinderdagverblijf waar de hele dag kinderen met zand onder de schoenen in- en uit lopen, dan moet je gewoon een keer stofzuigen, maar dat is niet de praktijk in bijvoorbeeld kantoren of instellingen voor gezondheidszorg.” Bannink ziet op dit vlak wel een belangrijk probleem. “In onze eisen is er een nadrukkelijke opvolging van reinigingsstappen. Daarbij is stofwissen op harde vloeren altijd de stap die voorafgaat aan nat of klamvochtig reinigen. We moeten bekijken hoe we daarmee omgaan bij de Reflexmethode.”
Geen overbodige kennis
Van Triest heeft hier wel begrip voor, al wil hij natuurlijk liever vandaag dan morgen veranderingen in de exameneisen. “Ik vraag van de RAS geen uitspraak over een voorkeur voor de S-methode boven de M-methode. Voor mij is het al voldoende als de S-methode in combinatie met de Reflexmethode in de exameneisen wordt toegestaan naast de M-methode. Dat biedt opdrachtgevers en schoonmaakbedrijven een alternatief . Tot die tijd blijf ik met een belangrijk probleem zitten. Ik word uitgenodigd bij klanten die alleen maar met mijn methode willen werken en dus ook geen materialen hebben om hun medewerkers te trainen met vlakmopsystemen en de M-methode. Ze vragen me ook om de methode aan te leren als onderdeel van de basisopleiding. Hoe ga ik daar nu mee om?”
Tijsse Klasen: “Deze materialen zijn zeker voorhanden bij de trainers, dus daarover hoef je je geen zorgen te maken. Iets anders is de vraag of het handig is om een methodiek die (nog) niet geëxamineerd wordt, aan te leren bij mensen die hun diploma moeten halen. Ze gaan dan zeker tijdens het examen onnodige fouten maken.” Bannink vult aan: “Stel aan je klant voor dat je de lessen na het examen geeft. Het feit dat ze dan voor het examen iets leren, dat ze daarna niet meer gebruiken is niet uniek voor de schoonmaak. Het onderwijs biedt veel dingen aan, die je later in je beroepsleven niet of nauwelijks gebruikt, maar waarvan het wel prettig of handig is dat je ervan afweet.”
S-methode in de lesboekjes?
Komt de S-Methode in combinatie met de Reflexmethode er nu binnenkort door? Bannink: “Daar kan ik geen uitspraak over doen. We nemen het verzoek serieus, maar er zijn meer zaken die onze aandacht vragen en we moeten er wel goed onderzoek naar doen. Ik verwacht eigenlijk niet dat het voor de komende CAO-onderhandelingen geregeld is.”
Uitleg M-methode en S-methode
Bij de M-methode worden met een microvezel vlakmop eerst de randen van de ruimte rondom afgenomen. Daarna wordt vanaf een beginpunt een korte baan schoongemaakt. De schoonmaker trekt de vlakmop naar zich toe. Om de naastgelegen baan te reinigen wordt de mop over het schoongemaakte gedeelte teruggegaan en daarna zijwaarts bewogen (stofzuigmethode). Deze methode is niet belastend voor de medewerker, maar er kleven wel nadelen aan. Door de retourbeweging zou vuil blijven liggen en bovendien zou met de vieze mop weer over een schone ondergrond bewogen worden. Dit is een discussiepunt, want microvezel houdt goed vuil vast en de kans op versmering lijkt daardoor klein.
De S-methode begint gelijk, maar daar wordt vanaf het beginpunt steeds met een draaiende beweging heen en weer bewogen. Een vieze mop komt dus niet over een al schoongemaakt deel en vuil wordt naar voren toe getransporteerd. Met een vlakmop is de S-methode ergonomisch belastend, met het reflexsysteem is dat veel minder het geval omdat het contactoppervlak tussen vloer en microvezeldoek klein is en er dus met weinig kracht een hoge druk op de vloer wordt opgebouwd.
VSR
Wat is nu de beste keuze? Daarop is geen eenduidig antwoord te geven. In recent VSR-onderzoek scoort de achtjesmethode het meest ongunstig. En deze methode is dezelfde als de S-Methode. Dit onderzoek beperkt zich echter tot vlakmoppen en dat is dus essentieel iets anders dan de wisser die in de Reflexmethode wordt gebruikt. Bovendien gaat het in dit onderzoek uitsluitende over de belasting van de medewerker en zegt het niets over de effectiviteit van de schoonmaak.
