Als een schoonmaker niet meer welkom is op het object van de opdrachtgever omdat het werk niet zou worden uitgevoerd, maar hij/zij weet van niks en besluit niet meer te komen opdagen na een objectwissel, wie treft er dan blaam? Mag de schoonmaker op staande voet ontslagen worden vanwege werkweigering? mr. Hella Vercammen van The Legal Company geeft uitsluitsel op basis van een recente uitspraak.
Niet meer welkom
Een schoonmaker werd na contractwisseling (art. 38 CAO), samen met het object (een school), overgenomen door CSU. De schoonmaker werkte in de namiddag op de school en bleef dat op dezelfde manier doen, maar nu voor een nieuwe werkgever. Bij de voorganger van CSU ging hij daarbij, in aanvulling op de schoonmaakwerkzaamheden op de school, ook ’s ochtends op een ander object werken.
Op 14 oktober 2019 krijgt de schoonmaker van CSU te horen dat hij niet meer hoeft te komen werken op de school. Voor hem wordt een ander object gezocht, in de tussentijd krijgt hij netjes zijn uren uitbetaald. De schoonmaker, die wilt blijven werken op dat object, is not amused en vraagt om uitleg. Die uitleg zou gegeven worden door CSU, maar blijft toch achterwege.
Werkweigering
Op 4 november 2019 meldt CSU aan de schoonmaker dat er een alternatieve werklocatie is gevonden voor hem. In reactie op dat bericht antwoordt de schoonmaker o.a.: “Ik blijf gewoon op mijn oude werkplek zitten”. Dit mede omdat hij nog steeds niet gehoord had waarom hij überhaupt moet veranderen van object. De motivering komt alsnog op 6 november 2019: “De school was niet tevreden met jouw werkzaamheden, dit heb ik lange tijd gewoon door kunnen zetten, jammer genoeg is het besluit genomen dat de klant jou niet meer op locatie wilt hebben. […]”.
De schoonmaker ontkende vervolgens dat de school ontevreden was. Hij had immers nooit een klacht gekregen. Uiteindelijk is hij zo verbolgen over deze objectwissel dat hij besluit niet meer te komen werken in de namiddag. Dit terwijl de schoonmaker volgens art. 8 van de CAO binnen de redelijke grenzen een verandering in het object, moet accepteren. De werkzaamheden in de ochtend is de schoonmaker overigens blijven uitvoeren.
Er volgt een gesprek op 5 december 2019, waarin uiteindelijk uitleg wordt gegeven. Blijkbaar had CSU de klachten van de school binnengekregen, maar niet doorgestuurd aan de schoonmaker. De schoonmaker blijft, ook na het gesprek, weigeren om te werken in de namiddag. Pas vanaf 27 maart 2020 liet CSU weer wat van zich horen. Zij sturen meerdere brieven (schriftelijke waarschuwingen) aan de schoonmaker over deze weigering van werk.
Uiteindelijk is de schoonmaker op 21 april 2020 op staande voet ontslagen wegens werkweigering, dit is ook schriftelijk bevestigd op 22 april 2020. Dit ontslag is gedaan met betrekking tot de gehele arbeidsovereenkomst.
Terecht op staande voet ontslagen?
Heeft CSU de schoonmaker terecht op staande voet ontslagen?
Door een ontslag op staande voet wordt de arbeidsovereenkomst plotseling en onmiddellijk beëindigd. Dit heeft voor de werknemer ingrijpende gevolgen. Daarom moet een ontslag op staande voet aan strenge formele en inhoudelijke eisen voldoen. De wettelijke regels voor ontslag op staande voet staan in artikel 7:677 lid 1 BW. Volgens dit wetsartikel is een ontslag op staande voet alleen geldig als aan drie eisen is voldaan.
- Dringende reden: de eerste eis is dat het ontslag op staande voet slechts geldig is als daarvoor een dringende reden bestaat. Dringende redenen zijn redenen waardoor van de werkgever niet kan worden gevraagd om de arbeidsovereenkomst voort te laten duren.
- Onverwijlde opzegging: de tweede eis is dat er onverwijld moet worden opgezegd. Onverwijld betekent dat dit direct of zo snel mogelijk moet gebeuren. Het gaat er daarbij om dat het voor de werknemer onmiddellijk duidelijk moet zijn welke eigenschappen of gedragingen voor de werkgever aanleiding zijn geweest voor het beëindigen van de arbeidsovereenkomst.
- Onverwijld mededelen: De derde eis is dat de dringende reden onverwijld moet worden meegedeeld aan de werknemer.
Werkweigering geen dringende reden voor ontslag op staande voet
In deze zaak werd met name de aanwezigheid van een dringende reden betwist door de schoonmaker.
De kantonrechter kiest de kant van de schoonmaker: in deze zaak is er geen sprake van een dringende reden. De kantonrechter is van mening dat de schoonmaker dit werk heeft mogen weigeren. De hoofdreden van weigering was namelijk voor de schoonmaker het feit dat hij geen uitleg kreeg over de plotselinge objectwissel. CSU heeft naar het oordeel van de rechter te laat (heel summier op 6 november en pas volledig op 5 december 2019) uitleg gegeven. Het bleek dat de school inderdaad niet tevreden was over de schoonmaker, maar CSU heeft dit nooit teruggekoppeld, waardoor de schoonmaker ook de kans niet had om zich te verbeteren. Vervolgens heeft CSU ook pas in maart weer contact gezocht en geen enkele keer een ander aanbod gedaan voor andere passende arbeid. De rechter oordeelde dat ook als er sprake is van werkweigering, dat dan nog niet direct een ‘dringende reden’ is voor ontslag (op staande voet).
Bovenstaande punten maken volgens de rechter duidelijk dat onvoldoende rekening is gehouden met de “de gerechtvaardigde belangen van de werknemer” bij een objectwissel (art. 8 lid 2 CAO). Dat de schoonmaker vanaf 15 oktober 2019 tot op de dag van de uitspraak geen werkzaamheden meer voor CSU heeft verricht in de namiddag is volgens de rechter dan ook vooral aan CSU te wijten. Het ontslag op staande voet wordt vernietigd.
Arbeidsovereenkomst wel ontbonden?
In principe zal de arbeidsovereenkomst dan ook weer gewoon herleven. Zij het niet dat CSU de kantonrechter had gevraagd om ontbinding van deze arbeidsovereenkomst, als het ontslag op staande voet zou worden vernietigd. CSU baseert deze ontslagaanvraag op de e-grond (ernstig verwijtbaar handelen of nalaten), de g-grond (verstoorde arbeidsverhouding), de h-grond (overige omstandigheden) en de i-grond (combinatiegrond).
Alle gronden worden door de rechter afgewezen. Dat de schoonmaker ernstig verwijtbaar zou hebben gehandeld is niet aan de orde, vanwege het gebrek aan uitleg. De arbeidsverhouding is niet verstoord, omdat beide partijen aangaven dat de werkzaamheden in de ochtend naar tevredenheid worden gedaan. De overige 2 gronden waren onvoldoende onderbouwd. De arbeidsovereenkomst wordt dus niet ontbonden.
Les?
In lastige gevallen, zoals dit geval, is het cruciaal dat de werkgever de zaken goed op orde heeft. Licht de werknemer op tijd en op een juiste manier in! En zorg dat deze correspondentie wordt vastgelegd, bijvoorbeeld via een gespreksverslag. Laat de situatie niet te lang sudderen, maar onderneem actie. Twijfelt u over wat u moet doen en wat u wel en niet kan verwachten van de werknemer? Vraag dan om juridisch advies van een arbeidsrecht expert. Een goede arbeidsrechtjurist zou in dit geval een ontslag op staande voet hebben afgeraden. Een ontslag via een vaststellingsovereenkomst zou wellicht een goed alternatief kunnen zijn geweest.
Wilt u het hele vonnis lezen, klik dan hier.
Vragen of advies?
Heeft u als schoonmaakondernemer vragen over bovenstaande of hulp/advies nodig? The Legal Company kan u hierbij uiteraard helpen. Neem dan contact met ons op via ons contactformulier of bel 020-3450152.
De bedrijfsjuridisch adviseurs van The Legal Company, Clean Totaal vakpartner, zijn gespecialiseerd in o.a. het arbeidsrecht voor de schoonmaakbranche.
Masterclass Dossieropbouw en ontslag op 5 november 2020
Elke schoonmaakondernemer heeft helaas wel eens te maken met niet goed functionerende werknemers. Denk hierbij aan het niet goed voldoen aan functie-eisen en taken, lichte vormen van wangedrag (te laat komen, in strijd handelen met werk instructies), zwaardere vormen van wangedrag (diefstal of fraude, agressie op de werkplek), arbeidsconflicten, etc.
Wilt u als werkgever weten hoe u juridisch gezien hier het beste mee om kan gaan? Hoe u voldoende en correct dossier opbouwt om, als verbetering van gedrag van werknemer uitblijft, met succes een arbeidsovereenkomst te kunnen ontbinden bij de kantonrechter? Volg dan 5 november a.s. onze Masterclass Dossieropbouw en ontslag verzorgd door mr. Hella Vercammen!
Voor meer informatie over deze masterclass en aanmelden: klik hier.
