In het Financieel Dagblad van 19 oktober 2020 verscheen een artikel waarin beschreven wordt dat de Inspectie SZW stelselmatig ten onrechte en/of te hoge boetes opgelegd heeft voor (veronderstelde) overtreding van arbeidsregels. Uit het jaarverslag van 2019 blijkt dat ongeveer 15% van de boetes na bezwaar (deels) terugbetaald moest worden. De inspectie deelde de afgelopen zeven jaar 20.000 boetes uit met een totaalbedrag van circa 200 miljoen. Een significant deel van deze 200 miljoen is volgens uitspraken van de Raad van State onrechtmatig opgelegd. Vorig jaar legde de ISZW daarom voor zo’n 30% van de overtredingen vervolgens geen boete of een verlaagde boete op. Ook in de schoonmaak?
Door Henk Cornelisse, redactielid Clean Totaal
Boetes drastisch verhoogd
Uit een analyse van het FD aangaande tientallen rechtszaken en gesprekken met advocaten blijken bovengenoemde cijfers. Vooral kleine ondernemers lijken de dupe te zijn. De boetes zijn in 2005 overigens drastisch verhoogd. De boete van een werknemer zonder verblijfsvergunning ging van € 980 naar € 8.000 per geval en het niet goed bijhouden van gewerkte uren ging van € 11.250 naar maximaal € 81.000. Menig ondernemer, ook zij die tussentijds failliet gingen, dreigde door het opleggen van de torenhoge boetes in geldnood te komen en zelfs onder het bestaansminimum te komen. Volgens het ministerie hebben hogere boetes een afschrikwekkende werking: “Maar werkgevers gaan vaker in bezwaar en beroep. Dit maakt dat de opgelegde boetes niet altijd stand houden.” In 2019 blijkt dit in 267 van de 1778 gevallen (15%) inderdaad het geval te zijn.
Verdachte is meteen de dader
In het FD wordt een voorbeeld gegeven van een boete van € 8000 die werd opgelegd aan een café-eigenaar, omdat een Bulgaarse bezoeker hem hielp met ramen lappen. Procederen zou geen zin hebben omdat procederen meer geld kost dan de boete. Volgens advocaten die het FD sprak gaat de Inspectie SZW er van uit dat verdachten zonder meer frauderen. “Maar de meeste bedrijven overtreden de regels niet moedwillig, heel vaak denkt de ondernemer er alles aan gedaan te hebben”, zegt advocaat Maayke Maas-Cooymans in het FD. Zelfs als een werkgever aan alle regels voldaan meent te hebben, legt de Inspectie toch bij een vermoeden direct een boete op. In het geval van de café-eigenaar werd de boete overigens door de rechter verscheurd.
Werkelijk aantal onterecht opgelegde boetes ligt hoger?
Volgens de advocaten ligt het werkelijk aantal onterechte boetes nog beduidend hoger, omdat lang niet alle werkgevers de juridische strijd aangaan. Het lijkt vaak goedkoper om het verlies te nemen en de boete dan maar te betalen in plaats van jarenlang te procederen. Want zelfs als uit jurisprudentie blijkt dat een boete onterecht, of veel te hoog is, dan weigert de inspectie het bezwaarschrift, waardoor de ondernemer zich genoodzaakt ziet een advocaat in te schakelen.
Schrijnend praktijkvoorbeeld
Een voorbeeld hoe keihard ISZW te werk gaat wordt duidelijk uit de situatie bij het inmiddels failliet verklaarde GCA Schoonmaak, waarbij naast financieel leed ook personen beschadigd zijn.
Begin 2017 is er door de Inspectie SZW aan GCA Events een boete opgelegd van € 230.00 in verband met een veronderstelde onjuiste urenadministratie en het in dienst hebben van medewerkers zonder geldige verblijfstitel. Hiertoe werd medio 2017 een dwangbevel uitgevaardigd. Namens GCA Events heeft advocaat Hans Eijer gelijk bezwaar gemaakt tegen de opgelegde extreme boete en werd de vordering inhoudelijk betwist: “Volgens GCA Events was deze extreem hoge boete een aperte fout van SZW. Doordat de boete extreem hoog was, kon het bedrijf dit bedrag niet betalen en kon niet worden voldaan aan het dwangbevel.”
Het dispuut qua urenadministratie betrof in het bijzonder één object, waarbij medewerkers eerder dan de werktijden, zoals vastgelegd in de arbeidsovereenkomst, op het werk verschenen om samen enige gezelligheid te hebben, aldus de voormalige directie. ISZW vond dat deze uren toch betaald moesten worden en baseerden hierop hun vordering.
Ondanks het feit dat het bezwaarschrift nog in behandeling was heeft ISZW (De Staat der Nederlanden) het faillissement aangevraagd van GCA Events. Advocaat Eijer: “Als grondslag voor het faillissementsverzoek werd gemeld dat het indienen van bezwaar geen opschortende werking had en dat dus het dwangbevel moest worden betaald. Nu geen betaling op het dwangbevel was ontvangen vond de rechtbank ook dat het faillissement kon worden uitgesproken. Hierna is op het ingediende bezwaar nimmer meer een uitspraak van ISZW ontvangen. Op deze manier wist ISZW te vooromen dat er in de bezwaarprocedure een oordeel werd geveld over haar handelswijze.” Dit terwijl notabene door ISZW tot twee keer toe, onder het argument van tijdsdruk, om uitstel verzocht is om inhoudelijk te reageren op het ingediende bezwaarschrift, aldus de voormalig eigenaren van GCA.
Kort samengevat: het wekt de indruk dat ISZW liever een bedrijf failliet laat verklaren dan gezichtsverlies te leiden door het risico te lopen door de Raad van State terug gefloten te worden om een torenhoge boete te herroepen of te verlagen. Is ook in dit geval de verdachte (ISZW) gelijk de dader?
MKB NL: opgelegde boetes terugstorten
Volgens MKB Nederland moet de ISZW boetes niet vooropstellen maar het verbeteren van de werkwijze van bedrijven bevorderen. Onder meer door hulp te bieden bij het naleven van de vaak complexe regels, waardoor de doelstelling qua verbeteren van de werkwijze eerder bereikt wordt. Het huidig boetebeleid pakt in hun ogen onrechtvaardig uit. Werknemers gaan dan ‘vrijuit’, terwijl de werkgever voor (tien)duizenden euro’s aan boetes krijgt opgelegd. Hierdoor komt zelfs bestaanszekerheid in het geding.
“Het FD-artikel bevat echt schrijnende voorbeelden”, zo stelt MKB-NL voorzitter Jacco Vonhof. “Het is daarom goed dat het CDA ook vraagt naar de mogelijkheid van rechtsherstel voor ondernemers die een veel te hoge boete hebben betaald, maar niet in bezwaar en beroep zijn gegaan vanwege onjuiste overheidsinformatie. Die boetes moeten alsnog worden teruggestort.” MKB Nederland roept dan ook op om terechte of te hoge boetes vooral aan te vechten: “Anders komt hier geen eind aan.”
CDA: mistoestanden oplossen en niet veroorzaken
De Tweede Kamer fractie van het CDA gaat Minister Wouter Koolmees vragen stellen over de gang van zaken. Ondanks dat deze fractie vindt dat de ISZW belangrijk werk verricht om misstanden aan te pakken vindt het CDA dat de genoemde 15% zorgwekkend is. Kamerlid Pieter Omtzigt: “‘De overheid moet misstanden op de arbeidsmarkt oplossen, niet ze veroorzaken. Daar lijkt het hier wel op, met een gebrek aan matiging, als er geen opzet is. Het lijkt erop dat de inspectie zelfs de uitspraken van de hoogste rechter genegeerd heeft en het te strenge beleid heeft gehandhaafd en op haar website had staan, ook nadat de rechter het gewijzigd had.”
Zijn collega Hilde Palland stelt dat de werkwijze van ISZW de ondernemers alleen maar in de problemen brengt en geen problemen oplost: “Dan zijn we toch verkeerd bezig.” Het zou wat haar betreft makkelijker moeten worden om het oordeel van de inspectie aan te vechten. “Je moet als bedrijf of ondernemer ook je recht kunnen halen. We zien hier een gebrek aan matiging en rekening houden met omstandigheden.”
Tegen beter weten in
Een advocaat en specialist in het boeterecht laat optekenen dat hij vermoedt dat de ISZW de instructie en het beleid heeft om boetes die aanvankelijk werden vastgesteld zolang mogelijk vast te houden: “Ze wachten bij wijze van spreken de procedure bij de Raad van State af om te horen te krijgen wat de ondernemer al wist: dat die boete te hoog is.” Dit lijkt verdacht veel op de werkwijze zoals deze door de advocaat Hans Eijer geschetst werd.
ISZW: geen inzicht over onterechte boetes in de schoonmaak
Uiteraard vroegen wij aan het ISZW in hoeveel en/of welke gevallen er in de schoonmaakbranche sprake is van onterecht of te hoog opgelegde boetes. Het antwoord hierop was kort en vrij verbazingwekkend: “We hebben hier geen gegevens over.” Opmerkelijk, zo niet ongelooflijk, dat ISZW niet over dergelijke gegevens beschikt. Het lijkt erop dat zij liever niet door het stof gaan…
Jaarverslag ISZW : geen rozengeur bij de schoonmaak
In het jaarverslag 2019 schrijft de ISZW weinig rooskleurig over de schoonmaaksector: “In de schoonmaaksector was vooral aandacht voor onderzoek in een aantal deelsectoren om daar de problematiek goed in kaart te brengen. Verder is in 2019 een inspectieronde gestart in de schoonmaak bij hotels in Amsterdam, waarbij veel ernstige misstanden zijn aangetroffen en aangepakt”. Voorts wordt in dit jaarverslag melding gemaakt over niet kunnen innen van boetes bij malafide schoonmaakbedrijven aangezien de eigenaren naar het buitenland vertrokken zijn. Ook wordt melding gemaakt van grootschalige overtredingen van de arbeidswetten betreffende Poolse schoonmaaksters op een recreatie park: ‘welk park onderdeel is van een grote keten met parken’.
OSB/Code Verantwoordelijk Marktgedrag: geen inzicht
Navraag bij OSB en de Code Verantwoordelijk Marktgedrag leverde als resultaat op dat er bij deze organisaties geen inzicht bestaat over hoeveel onterechte of te hoog opgelegde boetes van toepassing zijn binnen de schoonmaaksector. Ook SieV! kon op korte termijn geen voorbeelden noemen.
Bent u als schoonmaakbedrijf geconfronteerd met een ten onrechte opgelegde boete of een drastisch verlaagde boete? Laat het ons dan weten per e-mail!
