De inkt onder een 8-jarige overeenkomst met betrekking tot uitbesteden van de schoonmaak van ruim 250 gemeentelijke locaties in Amsterdam is nauwelijks opgedroogd of de linkervleugel (PvdA, GroenLinks en SP) van de Gemeenteraad voelt zich ineens geroepen te verkondigen dat de schoonmaak van panden weer in eigen beheer uitgevoerd moet gaan worden. Dit in het kielzog van het voornemen van onze Rijksoverheid. Nieuwsgierig naar een ongetwijfeld zorgvuldige onderbouwing van deze radicale wending in de linkse gedachtegang sprong onze politieke redacteur en ras Amsterdammer snel op zijn stalen ros van het Witte Fietsenplan, op weg naar de Stopera. Parkeren is immers onbetaalbaar in Amsterdam…
Door Henk Cornelisse, redactielid Clean Totaal
Een wonderlijke wending is het in ieder geval. Immers, eind januari 2013 tekende de Gemeente Amsterdam nog een langdurige overeenkomst voor 4 jaar + 2 keer 2 optiejaren (totaal 8 jaar!) voor de schoonmaak van meer dan 250 panden met Asito, CSU en Hectas. Een jaar later wordt nu door PvdA, Groenlinks en SP dapper verkondigt dat het inbesteden van de schoonmaak goedkoper is en leidt tot minder sociale misstanden, dat de werkdruk bij inbesteden daalt en het resultaat verbetert. Voor de goede orde, de linkervleugel heeft gezamenlijk het merendeel van de zetels in de Amsterdamse raad en heeft dus eerst ingestemd met uitbesteden voor een periode van 8 jaar, om een jaar na datum, toevalligerwijze tijdens het cao overleg, hierop terug te komen. Zeg maar haar eigen besluiten veroordeelt. Landelijke of partij politiek stelt boven plaatselijke politiek? Is de politieke manoeuvre van vicepremier Lodewijk Asscher (PvdA) om dit dossier sneaky van minister Stef Blok (VVD) over te nemen hier ook debet aan? Staat in het wapen van Amsterdam niet Vastberaden?
Retoriek
Via een initiatiefvoorstel willen de fracties van Groen Links (7 zetels), PvdA (14 zetels) en SP (3 zetels) de Gemeenteraad van Amsterdam (totaal 45 zetels) duidelijk maken dat de gemeente het inbesteden van de schoonmaak van haar locaties weer in eigen beheer moet nemen. Het initiatief hiertoe komt nota bene van de kleinste fractie van deze drie partijen namelijk de SP, waarvan met regelmaat beweerd wordt dat zij warme banden onderhoudt met FNV Bondgenoten.
Maureen van der Pligt (SP) stelt dat schoonmaakbedrijven erbarmelijke arbeidsvoorwaarden hanteren: “Dit is een groot probleem geworden voor Amsterdam. De overheid heeft immers een voorbeeld functie. De salarissen zijn slecht, de verlof- en vakantierechten ook. Daarbij komt dat het werktempo is opgevoerd en bepaalde schoonmaaktaken niet of nauwelijks worden uitgevoerd. Bovendien zijn die externe schoonmaakbedrijven vaak buitenlandse bedrijven die dan – nadat zij onze mensen met slechte contracten hebben laten werken – met de in ons land gemaakte winst naar het buitenland lopen.”
Jan Hoek (Groen Links) vult aan dat uitbesteden in het algemeen bedoeld was om de gemeente terug te brengen naar haar kerntaken, met als achterliggende redenering dat de gemeente er niet is om schoon te maken: “Hetzelfde gold voor vervoer, parkeerbeheer, GVB en Havenbedrijf. Maar dit pakt niet altijd goed uit.”
Emre Ünver (PvdA) wijst op de 21% BTW die schoonmaakbedrijven aan de gemeentelijke bedrijven door moeten belasten: “In eigen beheer ligt dit anders. Dat maakt schoonmaken in eigen beheer aantrekkelijker.”
Ferme uitspraken…
Vraagtekens
De uitspraken van deze gemeenteraadsleden roepen de nodige vragen op en hoog tijd voor wat heldere verduidelijking. De initiatiefnemers van Groen Links, PvdA en SP verkozen het om niet ieder afzonderlijk te antwoorden op onze vragen maar als een drie eenheid.
Vanzelfsprekend waren we zeer benieuwd naar de “buitenlandse bedrijven” die de met in ons land gemaakte winst naar het buitenland lopen. Het antwoord raakt werkelijk kant noch wal. Men komt niet verder dan het noemen van één schoonmaakbedrijf. “Het Amsterdamse stadhuis wordt schoongemaakt door Hectas. Hectas is onderdeel van het Duitse Vorwerk.”
Op onze vraag om wat concrete voorbeelden te noemen van de erbarmelijke arbeidsvoorwaarden antwoordden de initiatiefnemers: “Neem bijvoorbeeld de schoonmaak van hotels. Vroeger werd men in uren betaald, nu vaak alleen in aantal kamers die je in één dag schoonmaakt. Haal je dat aantal niet, dan derf je inkomsten of je moet het in je eigen tijd doen. We hebben heel wat mensen gesproken die sinds ze in kamers betaald worden, er flink in loon op achteruit zijn gegaan. Verder komen er bij vakbond (!) klachten binnen over de arbeidsomstandigheden van schoonmakers bij de Belastingdienst in onder andere Amsterdam. Betreft met name de hoge werkdruk. Daar zijn ook kamervragen over gesteld.”
Nog afgezien dat de cao voorschrijft dat de gewerkte uren betaald dienen te worden, en niet op stuksprijzen, is het de redactie niet bekend dat de Gemeente Amsterdam hotels exploiteert.
De initiatiefnemers stellen desgevraagd dat als blijkt dat uitvoeren in eigen beheer duurder is dan uitbesteden via de huidige situatie, zij dit niet als probleem zien. “Goedkoper gaat ook over de prijs die wij bereid zijn te betalen om een goede werkgever te zijn. Dus ook als de gemeente het niet goedkoper kan dan sommige marktpartijen, dan rekenen we er op dat de prijs/kwaliteitverhouding wel beter is.”
En als onderzoek vooraf al uitwijst dat het duurder wordt, blijven de initiatiefnemers dan ook bij het voornemen tot inbesteden? “Ja, het gaat in ons voorstel niet alleen om een goed loon voor fatsoenlijke arbeid, maar ook om de mogelijkheden voor de gemeente om werkgever te zijn voor mensen met een beperking. Kansen daarvoor liggen zeker in het schoonmaakwerk in de gemeente.”
De invoering van de Code en het Keurmerk binnen de schoonmaakbranche maakt klaarblijkelijk niet veel indruk op partijen. Zij doen dit af met de redenering dat Code en Keurmerk weliswaar eerste stappen zijn, maar daarmee ben je er, net als met Code Tabakblatt, nog niet.
Tenslotte confronteerden we de initiatiefnemers met het feit dat eind januari 2013 de schoonmaak van een slordige 250 gemeentelijke locaties nog voor langere tijd (8 jaar) aan drie schoonmaakbedrijven werd uitbesteed. Vanwaar opeens de omwenteling naar inbesteden? Stoïcijns: “De positie van schoonmakers is in de Amsterdamse Gemeenteraad regelmatig onderwerp van gesprek geweest. Opeens is dus niet het goede woord. Weer in dienst nemen van schoonmakers gebeurt weer in den lande, is (bescheiden) onderdeel van het Regeerakkoord en kan een rol spelen in het voldoen aan de eisen van de Participatiewet. En het is ook een goed idee, dat nooit te vroeg komt…”
Inderdaad, tijd voor een goed idee komt nooit te vroeg. Essentie van een goed idee is echter dat er ook een goede kennis van de materie bij de initiatiefnemers aan ten grondslag ligt. Er goed over het idee nagedacht is en het haalbaar is. Anders is het geen idee, maar rest slechts retoriek….
Andere fracties
Wat vinden de overige Amsterdamse gemeenteraadfracties van het inbestedingsinitiatief van PvdA, Groenlinks en SP?
VVD
De op één na grootste fractie binnen de Gemeenteraad Amsterdam is de VVD met 8 zetels. Maurice Piek van deze partij kan zich in geen velden of wegen vinden in het initiatief: “Ja, er zijn voorbeelden in de schoonmaakbranche bekend waarbij sprake is van uitbuiting, zaken die niet in de haak zijn. Daar hoeven we het verder niet lang over te hebben. De Code Verantwoordelijk Marktgedrag en OSB Keurmerk werken echter heilzaam. Met wat de linkse partijen, en voornamelijk PvdA, nu voorstellen vliegen ze uit de bocht. Hier is niet goed over nagedacht, want ze spannen het paard achter de wagen. De Gemeente Amsterdam heeft immers ingezet op efficiency en het kleiner maken van het gemeentelijk apparaat. Dit staat uiteraard haaks op het optuigen van een enorm bedrijf om zelf de schoonmaak in de gemeente objecten uit te voeren, zoals PvdA dit nu tamelijk ondoordacht voorstelt.”
Piek vervolgt: “Vanzelfsprekend willen wij als Gemeente niet meewerken aan malafide praktijken. Naast de eerdergenoemde Code kan ik mij wel iets voorstellen bij de gedachte dat wij nog een speciale commissie van toezicht of iets dergelijks in het leven roepen. Het argument van kostenbeheersing is ook een drogreden. Iedereen kan uitrekenen dat het een illusie is dat inbesteden van de schoonmaak goedkoper uitpakt. Het tegendeel is waar, het gaat beduidend hogere kosten met zich meebrengen. Bovendien vraag ik mij af of er bij inbesteden beter schoongemaakt dan door de ervaren schoonmaakbedrijven. Ik hoop van harte dat de PvdA op tijd tot reden komt en beseft dat dit initiatief voorstel niet in het belang van de gemeente Amsterdam is.”
Maar daarmee geeft u indirect aan dat u het voorstel in de Tweede Kamer van uw minister Stef Blok niet onderschrijft? Piek: “Ik oordeel in het belang van de Gemeente Amsterdam. Onze minister heeft te maken met coalitie afspraken. Het belang van de Gemeente Amsterdam is niet gediend met het inbesteden van de schoonmaak van gemeentelijke locaties.”
D’66
D’66, goed voor 7 zetels reageert nogal als vlees noch vis. Marjo Visser: “De nieuwswaarde is net caoutchouc. Rond dit onderwerp is die dan ook al weer weg. Zodra het voorstel wordt besproken in de commissie is de nieuwswaarde ook weer terug, Henk. No worries” Visser belooft na bespreking binnen haar fractie mogelijk met een duidelijker standpunt over dit thema te komen.
CDA
Het CDA (3 zetels) is van mening dat de gemeente zich moet concentreren op de taken, die door de overheid moeten worden gedaan. Lex van Drooge: “Taken, die net zo goed door bedrijven kunnen worden gedaan, moeten worden uitbesteed. Er bestaan inderdaad politieke partijen en politici, die denken dat de overheid zelf alles beter en goedkoper kan doen. Het CDA hoort niet bij die politieke partijen. Daar komt nog bij dat ik zeker weet dat de overheid dat niet kan. Overigens, dat wil niet zeggen dat het CDA er een voorstander van is om alles aan de markt over te laten. Er zijn vele taken binnen de overheid, die nooit kunnen worden aanbesteed. Maar het schoonmaken van overheidsgebouwen is echt geen taak van de gemeente en kan heel goed worden aanbesteed. Ik weet niet of er schandalig slechte arbeidsvoorwaarden zijn.” Drooge stelt voorts dat het bij een aanbesteding mogelijk is om eisen te stellen aan de arbeidsvoorwaarden en dat er van te voren afspraken gemaakt kunnen worden over de wijze waarop er schoongemaakt wordt.
Witte Stad
Opeens komt uw redacteur de bedenker van zijn witte fiets tegen. Oud-provo Luud Schimmelpennink, en thans een eenmansfractie binnen de Gemeenteraad, heeft ook een mening over dit onderwerp: “Amsterdam heeft veel mogelijkheden om werk te maken voor mensen die nu in problemen komen en die nu problemen maken. Ik ben met verschillende projecten bezig waar werk in zit. Dit issue inbesteden van de schoonmaak is erg eenvoudig om werk te maken voor Amsterdammers. Ook als het wat meer kost is het totale product schoonmaken en werk maken de meerkosten wat mij betreft waard.”
Papegaai
Om na nauwelijks één jaar na het aangaan van een 8-jarige overeenkomst nu 180% graden te draaien (op basis van slecht onderbouwde feiten!) is, niet alleen politiek gezien, niet bijster geloofwaardig. Laat staan overtuigend. Het heeft meer weg van symboolpolitiek. En dat wordt al meer dan genoeg bedreven in dit land. Hiermee is de schoonmaker en de schoonmaakbranche niet gebaat. Een papegaai roept na wat je maar vaak genoeg tegen dit dier roept. Het initiatief van het drietal partijen heeft veel weg van het napraten wat er in Den Haag over dit onderwerp verkondigt wordt. Men laat daarbij het oor hangen naar het geroeptoeter van Asscher.
Project 1012
De Gemeenteraad van Amsterdam zal toch iets geleerd moeten hebben over de inzichten van Asscher? In zijn periode als wethouder van Amsterdam kondigde hij in 2009 met veel bombarie het Project 1012 (het zogeheten wallenproject) aan. Via dit project zou hij wel even afrekenen met de misstanden in de Amsterdamse prostitutiewereld. De balans na drie jaar werd in 2012 opgemaakt: tientallen miljoenen verdwenen in de zakken van soms louche ondernemers en de positie van de prostituees lijkt verslechterd. Laurens Ivens (fractievoorzitter SP) kwalificeerde dit in mei 2012 in een artikel van zijn hand (en nu papegaai ikzelf even) als “een heilloos ingeslagen weg, die tientallen miljoenen in de zakken van bordeelhouders deed verdwijnen, terwijl het stadsbestuur forse bezuinigingen aangekondigde waar met name zorgbehoevenden in de stad de dupe van werden.”
Ach, het kost een paar centen maar dan schop je het wel tot vice-premier van Nederland…
