Zou het niet prettig zijn om de eeuwige discussie over de beste manier waarop je handen droogt voorgoed te beëindigen? Iedereen preekt immers voor eigen parochie. Misschien kan dat nu. De hydrowashr biedt niet alleen een oplossing voor het drogen van handen, maar ook voor het wassen ervan. In één klap maakt hij een einde aan nog vier andere problemen: de kraan, de wastafel, zeep en druppels op de grond. Wij spreken erover met de uitvinder Jan Melein, ook wel de Steve Jobs van de watertechnologiesector genoemd.
Door Leon van den Berg, lid redactie Clean Totaal
Toevallige omstandigheden bepalen niet alleen iemands leven, maar zijn vaak ook de basis voor innovaties. De loopbaan van uitvinder Melein is niet alledaags. “Ik ging in Leeuwarden naar het Gymnasium en vertrok daarna naar Delft om er technische natuurkunde te studeren. Daar was echter geen droog brood mee te verdienen en zo kwam ik bij een softwarebedrijf terecht.”
Omdat Melein geen softwareman is, kwam ik al snel in managementfuncties terecht. “Dat heb ik twaalf jaar gedaan. Daarna wilde ik weer in mijn oude vak werken en ben ik in 2000 natuurkundeleraar geworden in Leeuwarden. Dat doe ik nog steeds in deeltijd. In dat vak kwam ik in contact met Wetsus, een expertisecentrum voor watertechnologie verbonden aan de Watercampus in Leeuwarden. Ze promoten de watersector ook op scholen. Ik kwam zo in contact met iemand die zoet- en zoutwater gebruikte om energie op te wekken, ben enthousiast geraakt en zelf ook voor een dag in de week in dienst getreden.”
Verneveld heet water
Melein kwam in contact met de watersectoren en als natuurkundige wilde hij daar wat mee. “Natuurkunde is eigenlijk alleen interessant als je er iets praktisch mee kunt doen. Het was de tijd van de Mexicaanse griep, een duidelijke aanwijzing om iets te doen met hygiëne en dus vooral met handen wassen. Ik dacht eerst aan een droger, maar daarvan zijn wel genoeg fabrikanten. Het moest dus iets worden dat wast en droogt.”
Melein raakte in gesprek met mensen uit de branche en die drukten hem op het hart om vooral geen zeep te gebruiken omdat dit niet alleen heel duur is, maar ook een enorme vervuiler in apparaten is. “Ik heb ingezet op gedemineraliseerd water en als basisidee een systeem gebruikt dat ik bij het schoonmaken van kippenvlees in een kippenslachterij zag. Met verneveling onder lage druk blijk je met weinig water toch goed schoon te kunnen maken. Ik probeerde dat thuis ook en merkte dat ik met water van 90 graden in een plantenspuit prima vet van mijn handen kon verwijderen. Dat systeem heb ik verder uitgewerkt. De plantenspuit bleek overigens ongeschikt want die kon de hoge temperatuur niet aan.”
Microdruppels
Bijna kokend water op handen lijkt geen pretje, maar door de microdruppels merk je als gebruiker daarvan niets. Dat komt omdat de zeer kleine waterdruppels heel weinig energie afgeven. In combinatie met de luchtdruk, worden bacteriën en andere ziektekiemen van de hand geblazen.
Levert dat dan geen uitgedroogde handen op? Melein: “Nee, want het is een oppervlaktereiniging. Iemands natuurlijke huidflora blijft intact en dat geldt ook voor de huidvetten. Het gaat echt om voorkomen dat er kruisbesmetting plaatsvindt. In bijvoorbeeld een toilet heb je op dat gebied veel problemen. De kraan is besmet en omdat je die weer na het handen wassen dichtdraait, raak je opnieuw besmet. Bovendien moet je bij het handen wassen meer dan een minuut wassen om de ziektekiemen te verwijderen. Dat doet bijna niemand en iemand die dat regelmatig wel doet, kan huidproblemen krijgen. Wij hebben zelf heel veel onderzoek gedaan en kunnen aantonen dat ons systeem werkt en doeltreffend is. Met de hydrowashr verwijderen wij 97% van de ziektekiemen, met water en zeep is dat 95%. Daarom gaan wij nu de productie vergroten en onze afzetmarkt verbreden.”
Lage kosten per wasbeurt
De Hydrowashr is geschikt voor toepassing vanaf ongeveer honderd toiletbezoeken per dag. Dat heeft vooral te maken met de aanvangsinvesteringen en TCO (Total Cost of Ownership) stelt Melein. “Onze markt is een nichemarkt. De Hydrowashr kost Euro 3000,-. Dat lijkt veel, maar door de besparingen op water, materialen en schoonmaak, is deze investering binnen twee jaar terugverdiend. Wij mikken vooral op situaties met een intensief gebruik, met zo’n 500 wassingen per dag. Laat ik beginnen met water. Per wasbeurt volstaat 10 ml water. Het water wordt onthard en daarna verhit. De geringe hoeveelheid komt omdat de druppeltjes zo klein zijn dat we met 10 ml water 150 miljard druppeltjes maken. Dat is voldoende om de handen de reinigen. De lucht wordt gerecirculeerd. Die wordt met combinatie van UV en fotokatalytisch effect gedesinfecteerd. “
Vervolgens zijn er besparingen op zeep. “Dat wordt niet gebruikt en dat scheelt gedurende de levensduur van de Hydrowashr (circa 20 jaar) heel veel geld ten opzichte van een traditionele methode. Dan hebben we nog de besparing op schoonmaakkosten. Mensen gebruiken het apparaat door er 15 seconden hun handen in te steken. Daarna zijn die schoon en droog. Er is dus geen wastafel waarop zeep- en waterresten achterblijven en er is ook geen waterspoor op de vloer naar de handdoekautomaat of droger. Die ontbreken immers. Tenslotte zijn er dus ook geen kosten voor papieren handdoekjes en het opruimen daarvan of voor papieren of katoenen rollen in automaten. Er zijn dus ook geen kosten voor en milieueffecten van een wasserij. De schoonmaker hoeft ook de voorraad niet te controleren en aan te vullen. Wij hebben berekend dat ons systeem per wasbeurt Euro 0,003 kost. De huidige methoden kosten circa Euro 0,015. Wij zijn dus met een beter resultaat 5 maal goedkoper. Gemiddeld word Euro 6,- per dag bespaard gedurende 365 dagen”
HACCP
De Hydrowashr is net op de markt. Melein: “We zijn nu nog een kleine leverancier. Onze eerste series van twee en vijf stuks zijn nu in bedrijf. Wij zijn bezig met een derde serie van 10 stuks. Die worden allemaal in Nederland geassembleerd. De onderdelen komen uit Duitsland, Japan, China en ons land. De reden dat wij niet heel erg veel produceren is drieledig. Wij zijn net begonnen. Wij geloven in uitmuntende kwaliteit en aftersales en het heeft geen zin om sneller te groeien dan onze organisatie bij kan houden. Ons einddoel is echter wel om uiteindelijk ten minste 10.000 apparaten per jaar te maken. Dat duurt nog even, want de markt is nog afwachtend. Ons product is nieuw en er zijn nog te weinig gebruikers die ambassadeurs zijn. Ons eigen onderzoek kan wetenschappelijk de toets der kritiek weerstaan. Als natuurkundige zou ik niet anders willen. We staan wel open voor aanvullend onafhankelijk onderzoek.”
De Hydrowashr zal in januari te bezien zijn op de beurs Facilitair in Den Bosch. Melein: “Daar kunnen bezoekers ons systeem werkend testen. Wij zien trouwens een brede toepassing. Denk aan de plaatsing in overheidsgebouwen, theaters en wegrestaurants. Wij stappen binnenkort naar het keuringsinstituut voor HACCP-toepassingen. Onze Hydrowashr is naar ons idee namelijk ook heel erg geschikt voor gebruik in grootkeukens en de voedselverwerkende industrie.”
