Het Nieuwe Werken, een schone taak?!

FMN en GOM organiseerden op 6 oktober in de Efteling een symposium onder de titel ‘Het Nieuwe Werken; een schone taak’. Daaruit bleek zonneklaar dat we op schoonmaakgebied nog een lange weg te gaan hebben.    

 

Je kunt tegenwoordig geen blad openslaan of er staat iets in over HNW. Het Nieuwe Werken is een echte hype, maar feitelijk is er weinig nieuws onder de zon. Er zijn al vele grote bedrijven die zo werken en denk bijvoorbeeld maar aan de honderdduizenden zzp-ers waarvoor werken op een wisselende locatie normaal is. Toch lijkt er een doorbraak te komen. 

 

Waar komt HNW kortweg op neer? Eigenlijk gaat het om het loslaten van vaste werkplekken in combinatie met een ver doorgevoerde automatisering. Veel werk hoeft niet per se op kantoor te gebeuren, maar kan thuis, in het veld of bij de klant gebeuren. Daardoor kan het aantal werkplekken tot 0,5-0,7 van de kantoorbevolking worden teruggebracht. Was voorheen vooral het terugbrengen van de kantoorkosten (het aantal m2) de drijfveer om anders te gaan werken, nu komen daarbij andere economische factoren, duurzaamheid en ook flexibiliteit van arbeid. Het nieuwe kabinet lijkt het belang van HNW in te zien. Economisch is het onverantwoord om dagelijks miljoenen te verliezen in files en ook de milieuschade daarvan is een hot item. FNV Zelfstandigen pleitte onlangs voor het aanstellen van een staatssecretaris Het Nieuwe Werken, maar op het moment van schrijven is nog onduidelijk of het nieuwe kabinet dit advies overneemt.

 

Volgens de meeste sprekers op het congres is het huidige kantoor een relict uit het verleden. In 1870 werd in Parijs het eerste kantoor geopend in de vorm die we nu kennen. Sindsdien is de wereld ingrijpend veranderd, maar bestaat het oude kantoor nog steeds. Met de huidige automatisering is werken op een centrale plaats (niet altijd) meer nodig. Bijvoorbeeld alle noodzakelijke documenten zijn altijd en overal elektronisch beschikbaar en dus niet alleen tijdens kantoortijden te raadplegen. Vergaderen kan fysiek, maar ook via skype of videoverbinding. De weerstand tegen HNW komt vooral van het middenkader dat het bestaansrecht ontleent aan de controle van werkzaamheden van medewerkers. Bij HNW lijkt dat niet meer te gebeuren, maar niets is minder waar. Er wordt echter niet meer gestuurd op aanwezigheid en werkzaamheden tijdens vooraf bepaalde uren, maar op het resultaat. Daarbij is het irrelevant of iemand dat resultaat bereikt tijdens gewone werktijden of bijvoorbeeld ’s nachts. Tijdens het symposium konden de bezoekers via een stemkastje hun mening over stellingen geven. Opvallend was dat de meerderheid meent dat HNW voor de meeste sectoren haalbare kaart is.

 

Overigens zijn er ook nadelen aan HNW. Omdat het gebouw fysiek verandert en er bijvoorbeeld geen gangen en vaste werkplekken meer zijn, stelt dit wel eisen aan het concentratievermogen van medewerkers. Met een groeiend aantal jongeren met ADHD, waar juist dat concentratievermogen ontoereikend is, lijkt de arbeidsproductiviteit een probleem. Er wordt ook gesteld dat de flexibiliteit en grotere eigen verantwoordelijkheid mensen meer plezier in hun werk geeft, dus meer motivatie en betrokkenheid. Dat zou een gunstige invloed hebben op de productiviteit. De vraag is of dat niet alleen voor de toplaag van medewerkers (hbo-ers en wo-ers) geldt. Zeventig procent van de medewerkers bestaat uit mensen met mbo of lager niveau. Het studiehuis in tweede fase-onderwijs, waar nu net die eigen verantwoordelijkheid en het zelfstandig kunnen werken tot grote problemen leidt, schetst een nogal somber beeld van de mogelijkheid om HNW grootschalig te realiseren. Ironisch is juist dat dit studiehuis onderdeel is van HNL, het nieuwe leren, dus in feite een voorloper van HNW!

 

Het symposium was een boeiende mengeling van visies, meningen en praktijkervaringen. Het is daarom ondoenlijk om de bijdragen uitgebreid weer te geven. In de sprookjesachtige omgeving van de Fata Morgana in de Efteling, geeft Theo Magermans van TheOne een lezing met de titel Het Nieuwe Werken en de Wet van Meten en Persen. Hij gaat daarbij in op de afrekenbaarheid ten opzichte van de perceptie onder het motto ‘Als je niet kunt meten, ‘kun je niet managen’. Hij betoogt dat kpi’s (Kritieke prestatie-indicatoren) in HNW niet meer het voornaamste uitgangspunt zullen zijn en dat dit ook geldt voor werkzaamheden van dienstverleners zoals schoonmakers. Daaruit volgt dat contracten niet meer op basis van een bepaald aantal uren of aantal vierkante meters moeten worden opgesteld, maar dat de beleving van schoonmaakkwaliteit veel belangrijker wordt. Dat past in de ontwikkeling dat er steeds meer alleenstaanden zijn die in de kantoorgemeenschap een soort tweede familie zien. Men verwacht een performance van de schoonmaker die daarbij past, niet alleen in resultaat, maar ook als onderdeel van die kantoorfamilie.

 

Jacques Reijniers, hoogleraar inkoopmanagement (NEVI-leerstoel) aan Nyenrode Business Universiteit en directievoorzitter Het NIC, zet ons in eerste instantie op het verkeerde been door het uitgebreid te hebben over de wenselijkheid van een nieuwe vorm van inkoop. Gaandeweg het betoog wordt echter het verband met HNW en schoonmaak steeds duidelijker. Daarbij is het uitgangspunt dat inkopers voor het nieuwe werken een andere benadering moeten hebben dan nu. Niet de angst en de juridisering moeten het vertrekpunt van inkoop zijn, maar visie en een open houding waarbij de wensen van de eindgebruiker uitgangspunt zijn. In die zin ligt zijn boodschap in lijn met die van Magermans. Daarbij is een duidelijke keuze in de weging van de bedrijfsdoelstellingen essentieel. Als je moet bezuinigen en je hebt maar een beperkt budget, probeer dan de meest optimale schoonmaak te krijgen, waarbij niet het aantal schoongemaakte m2 het belangrijkst is, maar de schoonmaakkwaliteit.

 

Lees het volledige verslag in het december nummer van Clean Totaal