FNV Bondgenoten: Schoonmaakstaking als reddingsboei?

 

Door Henk Cornelisse

 

De schoonmaakstaking in 2010 heeft veel teweeg gebracht. Het veroorzaakte een enorme belangstelling voor de positie van de schoonmakers. Uiteindelijk heeft dit geleid tot een breed maatschappelijke discussie binnen schoonmaak Nederland met als resultaat: een betere CAO en de Code Verantwoordelijk Marktgedrag. De schoonmaker vroeg respect en kreeg dit ook. Geheel terecht. Zowel in vorm van een verbeterde CAO als de invoering van de Code. Veel credits hiervoor vallen FNV Bondgenoten ten deel voor de wijze waarop zij aan dit succes via het systeem van organizing hebben bijgedragen. Maar ook de uitzending van Zembla is aan dit succes beslist debet.

 

Lees ook: Schoonmaakbranche aan einde levenscyclus?

Lees ook: FNV Stakingsactie Schoon Genoeg wint wereldbeker  

Lees ook: Zembla over schoonmaak 

 

Deze Code doet haar intrede in juni 2011. De Code doet een sterk appèl op de verantwoordelijkheid van schoonmaakbedrijven én opdrachtgevers (intermediairs) om de sociale betrokkenheid te verhogen, goed opdrachtgevers/werkgeverschap te betrachten en het afschaffen van het criterium laagste prijs in nieuwe tenders. De commissie ziet op naleving toe op basis van meldingen. De eerste successen zijn al geboekt . Deze successen hebben ertoe geleid dat bepaalde inschrijf procedures (onder meer Gemeente Utrecht en Rijks Universiteit Groningen) zijn herroepen. De Commissie Code Verantwoord Marktgedrag bestaat uit vertegenwoordigers van NS, Schiphol Group, OSB, VSM,FMN,ROC Friese Poort, Erasmus MC, Rijksoverheid en de vakorganisaties FNV Bondgenoten en CNV Vakmensen. Veel marktpartijen hebben de Code inmiddels ondertekend.

 

Lees ook: Code vraagt verantwoordelijkheid over de knip heen

Lees ook: Reacties op Code Verantwoordelijk Marktgedrag

Lees ook: Nu geen woorden meer maar daden

Lees ook: Waarom zij de Code ondertekenden  

 

In oktober 2011 introduceerde FNV Bondgenoten het Schoonmakersparlement, bestaande uit 75 parlementariërs die door de leden van FNV Bondgenoten gekozen werden. Allen werkzaam in de schoonmaakbranche. Als presidente werd gekozen mevrouw Khadija Tahiri. Als woordvoerder namens de regering treedt Kapi Lijfrock op. Bij de eerste parlementsbijeenkomst werden, onder leiding van Mari Martens topbestuurder FNV, de pittige CAO eisen door het parlement opgesteld. Het FNV werd een vakbond van de schoonmakers in plaats van vakbond voor de schoonmakers luidde het credo. Ieder parlementslid kan vanaf dit moment zelf acties initiëren. Gelijktijdig verkondigde bestuurder Ron Meyer de ambitie van FNV Bondgenoten om een groei qua ledenaantal te bewerkstelligen van 15.000 naar 25.000 leden. Ook werd de komst van de Gouden Standaard aangekondigd.

 

Lees ook: FNV Bondgenoten als huwelijkskandidaat?

 

De Code Verantwoordelijk Markgedrag bracht in de ogen van FNV Bondgenoten, als enige van de initiatiefnemers, niet snel genoeg het succes wat hen voor ogen stond. Het FNV lanceerde daarom in december 2011 de Gouden Standaard. Een model wat inhoudelijk veel verder gaat dan de Code. Dit werd met veel aplomb aangekondigd en drie qua omzet minuscule partijen werden ten tonele gevoerd, waaronder brancheopleider SVS, die dit model gelijk omarmden. De toon was gezet als opmaak voor de verder CAO-onderhandelingen.

 

Lees ook: FNV Gouden Standaard: Alles goud wat er blinkt?  

Lees ook: Gouden Standaard: Luchtballon??

 

Opleidingsafspraken niet nagekomen  

Het verschil tussen vraag en aanbod is uitgedrukt in kosten stijging 3% OSB (50 miljoen euro op jaarbasis) en 12% + 3% FNV (200 a 250 miljoen euro op jaarbasis). Een onoverbrugbaar verschil, waardoor de onderhandelingen vast liepen. De eisen zijn onder meer zo buiten proportioneel omdat volgens FNV Bondgenoten de werkgevers over de vorige CAO periode qua opleidingskosten al bijna 50 miljoen euro per jaar in eigen zak gehouden hebben. Er zou sprake zijn van een instroom van 35.000 nieuwe medewerkers per jaar, waarvan er slechts 4.000 opgeleid zouden zijn.

Kloppen deze getallen?

Rob Bongenaar (directeur OSB): “Ik heb Intern wat navraag gedaan en begrijp dat het cijfer van FNV wat aan de hoge kant lijkt. Mensen stromen ook weer uit, komen soms weer terug in de branche of werken voor meerdere werkgevers wat weer tot dubbeltellingen kan leiden. Exact weten we het dus niet. Voor wat betreft de opgeleiden praten we over om en nabij de 6.000. Dit getal is helemaal precies te verkrijgen bij de RAS natuurlijk.”

Charles Scholten (directeur SVS): “Het aantal medewerkers dat opgeleid is via SVS bedraagt 4.200. Daarnaast zijn er nog collega opleidingsbedrijven die de basiscursus Schoonmaak verzorgen en bedrijven die dit in eigen beheer doen. Ik schat dit aantal in op 1.800. Het totaal ligt derhalve dichter bij 6.000 dan de genoemde 4.000. Het juiste aantal kan RAS opgeven.”

Peter Bannink (Coördinator RAS Examenbureau): “De afspraken in de CAO waar FNV het over heeft betreffen uitsluitend de Basisvakopleiding (en eventuele vervolgmodulen). Dat zijn er inderdaad bijna 4.000 voor 2011.”

Hierin is dus het gelijk aan de zijde van FNV Bondgenoten voor wat betreft de opleidingen. Het instroomcijfer lijkt echter moeilijk te bepalen. Andere geschilpunten blijven de doorbetaling bij ziekte, afschaffen wachtdagen, de € 0,50 cent meer loon per uur, 3% toeslag bij behalen diploma en nog wat aspecten.

 

Eind december stelt FNV een ultimatum: voor 1 januari om 00.00 het merendeel van de door hen gestelde condities toch bespreekbaar maken, anders volgen er acties. Op 2 januari beginnen de eerste stakingen op NS stations. “De grootste schoonmaakactie in de Nederlandse geschiedenis” stelt FNV Bondgenoten, dit terwijl haar parlement dit feitelijk dient af te kondigen. De verjaardag op 5 januari van haar grote leider Mari Martens is gekozen als grote actiedag. De tijden van Oud China/Rusland lijken te herleven…

 

Een van de eisen die de schoonmakers – weer- stellen is respect. Respect komt van oudsher voort uit het Latijnse woord: respicere, wat letterlijk betekent: omkijken. Het was een waarschuwing aan krijgers om steeds goed achter je te kijken. Respicere stond gelijk aan angst en ontzag voor degenen die je het leven zuur konden maken. Later heeft het woord respect de betekenis van “opkijken tegen de medemens” gekregen, oftewel: aanzien, eerbied of waardering die men heeft voor (dan wel ontvangt van) iemand gelet op diens kwaliteiten, prestatie of vaardigheid. Respecteren impliceert: ik laat een ander in zijn/haar waarde zonder diens mening te delen, terwijl respect juist zegt ik heb bewondering voor jouw mening. FNV Bondgenoten focust bij respect vooral op het element waardering, maar dan prim
air op het materiële gedeelte.

 

In de berichtgeving van FNV in de media (“Ron Meyer: “ik ben klaar met wijzen naar die Code en de Commissie (Telegraaf 03.01.02) en “de Code Commissie is nog nooit bij elkaar geweest” (Limburger 03.01.12) toont FNV Bondgenoten geen respect voor de Code en de Commissie. De oorspronkelijke betekenis van respicere komt dan weer verraderlijk dichtbij.

We confronteerden CNV Vakmensen en de Code Commissie, twee belangrijke partijen, met de uitspraken van Ron Meyer:

Allereerst Jan Kampherbeek (CNV Vakmensen): “Wij vinden dat de Commissie Code Verantwoordelijk Marktgedrag goed bezig is. Dat we natuurlijk nog in een soort opstartfase zitten en er dingen kunnen verbeteren klopt maar we zijn goed op weg. Dat de commissie nooit bij elkaar geweest klopt gewoon niet.”

Kees Blokland (voorzitter Commissie Code Verantwoordelijk Marktgedrag): “De Commissie is vaak bijeen geweest, met de vakverenigingen in een prominente vertegenwoordiging. En de Commissie heeft effectief werk geleverd. Ik schaam me er niet voor. En we hebben nog een stevig traject te gaan om de code volledig te implementeren.”

Conform goed journalistiek gebruik hebben wij Ron Meyer gevraagd of hij wel juist geciteerd is in de Limburger. Ron zelf heeft hierop niet gereageerd. Mari Martens, hiertoe getipt door de voorzitter van de Code Commissie Kees Blokland, reageert wel: “Ron is in de Limburger onjuist geciteerd.”

Navraag bij Rob Cox de desbetreffende journalist van De Limburger levert de volgende reactie op: “Inderdaad heb ik de opmerking van Ron wat vrijelijk geïnterpreteerd. Letterlijk vertelde hij mij dat het veel moeite kost om de commissie bij elkaar te krijgen. Als ze dan bij elkaar zijn gebeurt er weinig en gaat het over punten en komma’s. Ten aanzien van de rest van mijn tekst neem ik geen woord terug.”

 

Lees ook: Rijksuniversiteit Groningen trekt aanbesteding in

Lees ook: Aanbesteding Cromstrijen naar CSU en Adiar  

 

 

Het is door alle media aandacht wat moeilijk communiceren met het FNV. Het heeft er de schijn van dat de schijnwerpers van de landelijke media prevaleren boven dit platform. Dit terwijl de doelgroep juist hiet te vinden is! Bovendien ontbreekt de openheid van zaken die de Bond zo hoog in het vaandel heeft staan. Zo wilden wij graag geïnformeerd worden over de locaties waar de stakingen gehouden zouden worden. Dit om ook met de direct belanghebbenden, de schoonmakers, te kunnen praten. Op mijn verzoek om openheid kreeg ik de volgende reacties: 

Mari Martens: “Donderdag (5 januari, red.) zal blijken hoeveel objecten in staking zijn. Je moet dus even geduld hebben.”

U. de lezer, weet inmiddels dat uw redacteur zich niet graag laat afschepen en antwoordde gelijk: “Ik beschik best over geduld, maar wil graag iets publiceren, de lezers binnen het schoonmaaksegment hebben hier naar mijn mening ook recht op. Of is dit een exclusiviteit die FNV Bondgenoten aan de landelijke pers voorbehouden heeft? Als je openheid predikt moet je dit ook zelf toepassen.”

Als door een wesp gestoken volgde de reactie van Mari Martens: “Gedraag je nou niet als Calimero, niemand krijgt vooraf te horen waar we gaan staken, donderdag is de bijeenkomst openbaar dus je komt maar een verslag maken en dan zie je vanzelf waar de schoonmakers vandaan komen en kan je ze het ook vragen. Jouw lezers hebben natuurlijk alle recht op informatie en die krijgen ze ook op hetzelfde moment als alle anderen, je hebt zelfs al een paar keer exclusief nieuws gehad.”

Marco van Moort, persvoorlichter FNV reageert op ons herhaald verzoek en verwijst naar een oud persbericht waar geen locaties in vermeld worden: “Excuses als ik niet snel genoeg reageer naar je smaak, maar je zal begrijpen dat we het hier nogal druk hebben met alle persaandacht voor de acties. Jouw opmerking over ‘openheid die de bond voor staat’ vind ik vrij aanmatigend. Het scenario voor de komende dagen staat in het persbericht: vandaag en morgen zijn er in het hele land schoonmakers die het werk neerleggen en donderdag is de grote actie in Amsterdam.”

Tja het pad van een redacteur is niet geplaveid met rozen. Zelfs geen rode rozen…

 

Buitengewoon opvallend is het dat in alle persuitingen Ron Meyer het hoogste woord heeft. De Vakbond van de schoonmakers heeft een Presidente en regeringswoordvoerder die nauwelijks aan het woord komen. Alleen in het persbericht van FNV Bondgenoten wordt de Presidente geciteerd met volzinnen die, met alle respect, voor haar geformuleerd zijn. Het ligt toch veel meer voor de hand dat de Presidente en/of haar regeringswoordvoerder de media te woord staan?! De parlementariërs initiëren toch de acties? In de persberichten van FNV Bondgenoten worden ook uitsluitend de telefoonnummers vermeld van Ron Meyer en Marco van Moort. 

Als een radioverslaggever op Radio 1 Journaal doorvraagt of hij niet te ongeduldig is om nu al acties te voeren haast Ron zich opeens te zeggen: “Ik ben niet ongeduldig maar dat zijn de schoonmakers.” Tja, als er publiciteit te halen valt is het FNV Bondgenoten (groei ambitie van 15.000 naar 25.000) en als het te kritisch wordt zijn het de schoonmakers!

 

Uw redacteur kreeg de avond van het schrijven van dit artikel een nachtmerrie.

“Ik droomde dat er vanuit het bestuur FNV Bondgenoten sprake is van een soort strategie om een Schoonmakersparlement op te richten met als achterliggend doel de parlementariërs tot acties te bewegen , hen de kastanjes uit het vuur te laten halen en vervolgens zelf een ledenaanwas te bewerkstelligen. Door vooraf onacceptabele cao eisen te stellen wisten zij dat dit tot acties zou leiden en aansluitend veel publiciteit zou opleveren. Vervolgens… schrok ik wakker en was blij dat het maar een droom was.”

 

Wat vindt Schiphol Group, lid van de Code Commissie Verantwoordelijk Marktgedrag en ondertekenaar van de Code van het feit dat er ook bij hen gestaakt wordt. Het is immers nog maar zeer recent dat Schiphol Group door FNV Bondgenoten zelfs met de Koperen Mattenklopper onderscheiden werd. Een schouderklopje voor goed opdrachtgever schap.

Wim Mul (directeur HR) reageert diplomatiek: “Laat ik het zo stellen: teleurgesteld dat CAO-partijen in de schoonmaaksector opnieuw moeite hebben om een akkoord te kunnen sluiten en dat zelfs opnieuw naar actiemiddelen als een staking wordt gegrepen. Ik begrijp dat er ook door de FNV een oproep onder leden werkzaam bij schoonmaakbedrijven op Schiphol is gedaan om donderdag mee te doen aan de landelijke acties. Ik heb er echter alle vertrouwen in dat die acties zich niet zullen richten op Schiphol Group juist ook vanwege de rol die Schiphol Group heeft gespeeld en nog steeds speelt als het gaat om het tot stand brengen van een verantwoord(-er) marktgedrag in de schoonmaaksector.”

 

Lees ook: Schoonmaak en aanbesteden bij de Schiphol Group   

 

Prem liet in zijn radioprogramma Premtime vandaag (4 januari, red.) weten: “Zijn de acties een poging van het stervende FNV om zichzelf van de ondergang te redden en met de acties leden te werven?”

Jurry Brand (Telegraaf): “De belangrijkste eis van de schoonmakers is eigenlijk hetzelfde als in 2010: respect. Na 9 weken staken kwam er een verbeterde cao en de code verantwoordelijk marktgedrag. Het kan echter niet zo zijn dat Nederland om de paar jaar gegijzeld moet worden door monsteracties. Als het een strategie mocht zijn om eens in de zoveel tijd te staken dan kun je net zo goed geen cao afsluiten. Het openbaar vervoer heeft door de stakingen veel krediet bij de publieke opinie verspeeld. De schoonmaaksector moet ervoor waken dat deze sector niet dezelfde kant opgaat.”

Wolter Ram (Sales/Marketing Nivo Noord) vraagt zich in de Clean Totaalgroep op LinkedIn af: “Worden de schoonmakers gebruikt (staking) nu de FNV over haar toekomst nadenkt en alles onzeker is?”

 

Marco Borsato heeft onder meer 2 grote hits, en wel Dromen zijn bedrog en De Waarheid. Welke hit zal het hoogst genoteerd staan?

 

Lees ook: Trouw: FNV Bondgenoten eist veel van schoonmaakbedrijven, maar waarom precies?