In de schoonmaakbranche werken mensen van alle leeftijden, achtergronden en culturen. Toch is een diverse organisatie niet automatisch een inclusieve organisatie. Diversiteit gaat over wie er aanwezig is; inclusiviteit gaat over wie zich gezien en gehoord voelt. En juist dat laatste blijkt de sleutel tot duurzame samenwerking, werkgeluk én betere prestaties. Maar hoe geef je inclusiviteit concreet vorm op de werkvloer? En hoe inclusief is de schoonmaaksector eigenlijk?
‘Diversiteit is een feit, inclusie is een keuze’, zegt Romana Selwin, diversiteitscoach. Zij komt bij bedrijven over de vloer om ze te adviseren over hun beleid op dit gebied. ‘Diversiteit draait om verschillen tussen mensen, denk aan afkomst, leeftijd, geslacht, religie, beperking of seksuele oriëntatie. Inclusiviteit gaat een stap verder. Het is de bewuste inspanning om die verschillen te waarderen en er ruimte voor te maken. Een organisatie kan dus divers zijn zonder inclusief te zijn.’
Een schoonmaakteam bestaat doorgaans uit mensen van allerlei nationaliteiten, maar als zij alleen maar op één manier mogen communiceren of denken om erbij te horen, dan is er geen sprake van inclusie. Inclusie betekent dat iedereen zich veilig voelt om bij te dragen.
Beter presteren
Uit onderzoek van onder meer McKinsey en het Sociaal en Cultureel Planbureau blijkt dat inclusieve organisaties beter presteren. Teams waarin verschillen worden benut, nemen innovatievere beslissingen, hebben minder verloop en een hoger gevoel van betrokkenheid.
Maar er is ook een menselijke kant. In een branche waarin veel mensen met een migratieachtergrond, beperkte taalvaardigheid of afstand tot de arbeidsmarkt werken, speelt inclusie een directe rol in het welzijn van medewerkers. ‘Iedereen weet dat als werknemers zich gewaardeerd voelen, ze loyaler zijn en beter presteren’, zegt Selwin. ‘Het is ook geen verrassing dat als mensen met een plezierig gevoel naar hun werk gaan, ze beter hun best doen en er minder uitval is. Ik zie in mijn werk als diversiteitscoach ook dat klanttevredenheid toeneemt, naarmate een bedrijf inclusiever is. Goed beleid hierop, werkt dus door.’
Bovendien sluit inclusiviteit naadloos aan bij maatschappelijke ontwikkelingen. De krapte op de arbeidsmarkt dwingt werkgevers om breder te kijken naar talent. Inclusief werkgeverschap helpt niet alleen bij het aantrekken van mensen, maar ook bij het behouden van personeel, een uitdaging die in de schoonmaaksector groter is dan ooit.
Inclusiviteit in de praktijk
Inclusief werken begint bij bewustwording, maar komt pas echt tot leven in het dagelijks handelen. Hieronder enkele praktische stappen die schoonmaakbedrijven kunnen zetten:
1. Begin met luisteren
Organiseer gesprekken of korte enquêtes onder medewerkers om te peilen hoe zij zich voelen. Weten ze bij wie ze terechtkunnen met vragen of problemen? Voelen ze zich serieus genomen?
2. Train leidinggevenden
Objectieve aansturing is cruciaal. Leidinggevenden spelen een sleutelrol in inclusie, maar niet iedereen is zich bewust van eigen (onbewuste) vooroordelen. Trainingen over cultureel bewustzijn, communicatie en inclusief leiderschap kunnen veel verschil maken.
3. Maak taal toegankelijk
In een sector waar Nederlands niet altijd de moedertaal is, kan heldere communicatie een groot verschil maken. Denk aan visuele instructies, meertalige handleidingen en eenvoudige formuleringen. De RAS heeft hier speciale tools voor ontwikkeld, zoals taalcursussen en werkkaarten. Deze tools ondersteunen medewerkers én leidinggevenden in het beter begrijpen van elkaar.
4. Vier verschillen
Kleine gebaren doen veel. Het samen vieren van feestdagen uit verschillende culturen, aandacht voor de Ramadan, of ruimte bieden voor gebedspauzes draagt bij aan wederzijds respect. Ook het zichtbaar maken van diversiteit in interne communicatie (met foto’s, verhalen, nieuwsbrieven) helpt om te laten zien dat iedereen meetelt.
5. Pas beleid aan
Echte inclusie vraagt ook om structurele maatregelen. Denk aan flexibele werktijden voor mensen met zorgtaken, aangepaste functies voor medewerkers met een beperking, of het expliciet opnemen van inclusie in het bedrijfsbeleid.
Wie kan helpen?
Er zijn verschillende organisaties die bedrijven ondersteunen bij inclusiviteit:
- RAS (Raad voor Arbeidsverhoudingen Schoonmaak- en Glazenwassersbranche)
Biedt trainingen, subsidies en praktische handvatten voor inclusief werkgeverschap, inclusief taal- en cultuurtrainingen.
- Diversiteit in Bedrijf (onderdeel van de SER)
Helpt organisaties een concreet plan te maken voor diversiteit en inclusie. Bedrijven kunnen zich aansluiten bij het Charter Diversiteit, waarin zij zich publiekelijk verbinden aan inclusieve doelen.
- UWV en regionale WerkgeversServicepunten
Kunnen adviseren over het aannemen van mensen met een afstand tot de arbeidsmarkt, inclusief beschikbare regelingen en subsidies.
- Stichting InclusieNL
Richt zich op het vergroten van bewustzijn en biedt workshops over inclusief leiderschap en teamontwikkeling.
Hoe inclusief zij we?
De schoonmaaksector is van nature divers: ruim 60 procent van de medewerkers heeft een migratieachtergrond, en ook de leeftijdsverdeling is breed. Toch betekent die diversiteit niet automatisch inclusie. Volgens de Monitor Schoonmaak 2024 van RAS voelt 68 procent van de schoonmakers zich volledig geaccepteerd binnen het team, maar slechts 45 procent zegt dat hun leidinggevende actief rekening houdt met culturele of persoonlijke verschillen. Vooral bij kleinere bedrijven is er nog winst te behalen in communicatie en gelijke kansen. Tegelijkertijd gebeurt er veel positiefs. Grote spelers als CSU, Gom, Asito en Hago hebben inclusie hoog op de agenda staan.
Inclusiviteit is geen project met een begin en eind, maar een continu proces. De schoonmaakbranche heeft een voorsprong in diversiteit, maar moet die omzetten in echte gelijkwaardigheid. Diversiteitscoach Selwin: ‘Als we willen dat schoonmakers zich trots voelen op hun werk, moeten we hen niet alleen zien als uitvoerders, maar als echte mensen met ideeën, ambities en verhalen, ook als die afwijken van wat we zelf gewend zijn. Dat vraagt om luisteren, leren en blijven investeren in verbinding.’ Uiteindelijk levert dat niet alleen betere teams op, maar ook een branche waarin iedereen zich thuis kan voelen, van de kantine tot het hoofdkantoor.
Diversiteit is de realiteit van de schoonmaakbranche. Inclusiviteit is de toekomst. Bedrijven die die stap durven zetten, creëren niet alleen een prettiger werkklimaat, maar bouwen ook aan een sector waarin iedereen zijn plek kan vinden én behouden.
Meer nieuws?
Je leest hier meer actueel nieuws van Clean Totaal.
Tekst: Aranka Klomp
Beeld: Pxhere
