Op 15 september 20202 heeft Koning Willem-Alexander de troonrede uitgesproken. Daaropvolgend is de Rijksbegroting 2021 aangeboden aan de Tweede Kamer door minister van Financiën Wopke Hoekstra. Clean Totaal somt op basis van de beschikbare informatie de belangrijkste punten op.
Door de coronacrisis zal de economie dit jaar sterk krimpen. Het begrotingstekort komt in 2020 naar verwachting uit op 7,2% en blijft volgend jaar met 5,5% ook nog aanzienlijk. Omdat deze crisis iedereen raakt, geeft het kabinet forse financiële ondersteuning. Op 3 verschillende manieren wil het kabinet een stabiele factor zijn in deze ingewikkelde en onvoorspelbare tijd. In de eerste plaats trekt het kabinet veel geld uit om banen te behouden en inkomens te ondersteunen, werkgevers te helpen zich aan te passen en langdurige economische schade te beperken. Daarnaast houdt het vast aan afspraken uit het regeerakkoord en uit eerdere jaren, zoals extra investeringen in onderwijs, veiligheid en duurzaamheid. Ook zet het kabinet stappen om ons land voor de lange termijn minder kwetsbaar te maken voor economische klappen. Dit in het volle besef dat het ook met miljardeninvesteringen niet lukt om alle pijn die het virus veroorzaakt weg te nemen.
Verlenging van steunmaatregelen en nieuw steun- en herstelpakket
Het kabinet verlengt de steun aan bedrijven, zelfstandigen en werkenden vanaf 1 oktober met 9 maanden. Daardoor hebben mensen voor een lange tijd duidelijkheid. Naast het ondersteunen zodat er zo weinig mogelijk banen verloren gaan, trekt het kabinet ook veel geld uit om mensen te helpen bij het vinden van ander werk of het aanpassen van de werkzaamheden en om te voorkomen dat mensen in de schulden en in de armoede komen. Ondanks alle maatregelen is het helaas niet te voorkomen dat er toch mensen hun werk kwijtraken en bedrijven failliet gaan.
Doorzetten afspraken regeerakkoord
Het kabinet houdt koers. De gewone begrotingen met geld voor onderwijs, zorg, politie, uitkeringen en nog veel meer worden zoals altijd ingediend. De afspraken die in het regeerakkoord en daarna zijn gemaakt blijven ook in stand. Zo gaat er jaarlijks meer geld naar onderwijs en veiligheid, zijn er maatregelen genomen om de uitstoot van CO2 en stikstof omlaag te brengen, wordt de gaswinning in Groningen fors versneld afgebouwd, de belastingen op werk verlaagd en het pensioenakkoord uitgevoerd.
Het kabinet wil werken aantrekkelijker maken en heeft daarom elk jaar de belasting voor werkenden stapsgewijs verlaagd. Dat gebeurt ook komend jaar, onder meer doordat de arbeidskorting met maximaal €324 omhoog gaat. Dankzij een stijging van de algemene heffingskorting met €82 en een verlaging van het tarief van de eerste schijf in de inkomstenbelasting van 0,25 procentpunt naar 37,10% gaan naast werkenden ook uitkeringsgerechtigden en gepensioneerden minder belasting betalen. Ouderen krijgen een extra steuntje in de rug doordat het kabinet de ouderenkorting met €55 verhoogt. Verder krijgen gezinnen met meer dan twee kinderen een fors hoger kindgebonden budget: zij krijgen per jaar €617 per kind extra vanaf het derde kind. Daarmee wil het kabinet kinderarmoede bij grote gezinnen terugdringen.
Tegelijk met deze belastingverlaging wacht in 2021 een onzeker jaar. Het CPB verwacht dat de economie weliswaar deels herstelt, maar dat de werkloosheid oploopt. Naar verwachting is de loonstijging daardoor komend jaar beperkt (1,2%), terwijl de inflatie wel hoger ligt (1,5%). Toch verwacht het CPB dat dankzij de belastingverlagingen de meeste huishoudens er in 2021 iets op vooruitgaan. Een slag om de arm bij deze voorspellingen is echter gepast, vanwege de economische onzekerheid in de komende maanden. Bovendien gaan de rekenmodellen ervan uit dat iedereen het hele jaar zijn baan of uitkering houdt. Mensen die hun baan verliezen zullen zich daarom niet goed kunnen herkennen in de koopkrachtcijfers. Of mensen er in hun portemonnee op vooruit gaan of niet, hangt uiteindelijk meer af of zij hun baan behouden of nieuw werk vinden. Daar richt het kabinet zich dan ook op.
Lessen uit de coronacrisis
Er is expliciet aandacht nodig voor de organisatie van de zorg, aangezien een crisisbestendig zorgstelsel een voorwaarde is om goed door een eventuele volgende uitbraak te komen. OSB publiceerde onderstaande corona gerelateerde maatregelen op haar website:
Corona gerelateerde maatregelen:
- De Subsidieregeling Tel mee met Taal wordt in 2021 met 6 miljoen euro verhoogd. Het doel is werknemers weerbaarder te maken voor veranderingen in hun werk (zoals digitalisering) en voor te bereiden op eventueel toekomstige beroepsgerichte scholing waarvoor voldoende basisvaardigheden een randvoorwaarde zijn.
- Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren COVID-19 (TOGS). Er is een noodloket ingericht voor een tegemoetkoming van eenmalig 4.000 euro als noodvoorziening naast de overige regelingen, voor ondernemers die direct zijn getroffen door overheidsmaatregelen ter bestrijding van de coronacrisis en die hun omzet daardoor geheel of grotendeels zien verdwijnen.
- De Tegemoetkoming Vaste Lasten MKB (TVL) biedt bedrijven in sectoren die hard geraakt zijn door de overheidsmaatregelen ter bestrijding van het coronavirus een tegemoetkoming voor de vaste lasten. Het kabinet biedt deze bedrijven ook na 1 oktober ondersteuning, om ze in staat te stellen de noodzakelijke aanpassingen in hun bedrijfsvoering te doen. De TVL wordt verlengd voor een periode van negen maanden, waarbij het maximale subsidiebedrag wordt verhoogd naar 90.000 euro per drie maanden. Zo kan de TVL beter tegemoetkomen aan de behoeften van het (midden)grote mkb, voor wie de huidige cap van 50.000 euro voor vier maanden te laag is om een wezenlijke bijdrage aan de vaste kosten te leveren. Voor de tranche tot en met 31 december wordt de TVL verlengd onder de huidige voorwaarden, dat wil zeggen dat bedrijven met een omzetverlies van meer dan 30% in aanmerking komen. Vanaf 1 januari worden de voorwaarden voor de TVL aangescherpt door deze omzetdervingsgrens te verhogen naar 40%. Voor de periode 1 april tot en met 30 juni wordt de grens op 45% gesteld. De overige voorwaarden voor de TVL blijven ongewijzigd: zo blijft het percentage van de vaste kosten dat de TVL vergoedt 50%. Het budgettair beslag voor deze negen maanden bedraagt (inclusief Caribisch Nederland) 1.820 miljoen euro.
- Omscholing naar tekortsectoren. In 2021 wordt 37,5 miljoen beschikbaar gesteld voor intersectorale scholing naar tekortberoepen in het mkb. Hiermee kunnen 10.000 trajecten met een gemiddeld subsidiebedrag van 3.750 euro per stuk worden gesubsidieerd.
- De NOW-3 gaat in per 1 oktober, en bestaat uit drie tranches van drie maanden. De NOW duurt dus tot 1 juli 2021. Dat betekent langdurige steun voor banen en bedrijven. Bedrijven moeten zich kunnen aanpassen aan de nieuwe economische situatie. Vandaar dat ook in toenemende mate ruimte wordt geboden om de loonsom te laten dalen, zonder dat dit leidt tot een subsidieverlaging. Een loonsomdaling is geen criterium om subsidie aan te kunnen vragen. Verder wordt het subsidiepercentage stapsgewijs verlaagd (80% tot 1 januari, 70% tot 1 april, en 60% tot 1 juli) ), gaat het minimale omzetverlies om in aanmerking te komen omhoog (naar 30% per 1 januari 2021), en vervalt de korting (bovenop de verrekening van de subsidie) op de subsidie bij bedrijfseconomisch ontslag. De bedragen in de tabel zijn inclusief de geraamde uitvoeringskosten vanaf oktober.
- NL leert door is een flankerend crisispakket dat tezamen met noodpakket 2.0 is aangekondigd, met als doel degenen die door de crisis hard en onverwacht zijn getroffen tijdig de transitie naar ander werk te laten maken, door zich te oriënteren op actuele loopbaankansen en eventueel daarvoor benodigde (online) scholing. Met de subsidie worden ontwikkeladviezen en cursussen gericht op om- en bijscholing gratis toegankelijk gemaakt.
- Scholing en leven lang ontwikkelen (LLO). Er worden middelen vrijgemaakt voor extra inzet op verschillende vormen van scholing. Naast een tijdelijke werkgeverssubsidie ter bevordering van de leercultuur op de werkvloer wordt de subsidie voor online scholing uit het crisispakket ‘NL leert door’ verlengd, wordt het scholingsbudget WW bij het UWV verhoogd en worden middelen gereserveerd voor praktijkleren in het MBO.
- Ten behoeve van het terugdringen van armoede en problematische schulden worden aanvullende middelen gereserveerd voor het gemeentelijk schuldenbeleid, de bijzondere bijstand en wordt een deel van de maatregelen in de brede schuldenaanpak versneld ingevoerd.
- Vanaf 1 juni kan iedereen met (milde) klachten getest worden op corona. Hiervoor is een uitbreiding van de testcapaciteit nodig. De testen worden uitgevoerd door de GGD’en.
- Het kabinet heeft een bonusregeling voor zorgprofessionals uitgewerkt, van 1.000 euro (netto) per betrokken zorgprofessional in 2020. De verwachte uitgaven voor de bonus bedragen 1.440 miljoen euro in 2020, waardoor ca. 800.000 zorgprofessionals een bonus kunnen ontvangen en het bedrag wordt aangevuld met de eindheffing loonbelasting.
Tenslotte is besloten dat in 2021 nogmaals een zorgbonus van 500 euro (netto) wordt uitgekeerd. De verwachte uitgaven bedragen 720 miljoen euro in 2021. - Als onderdeel van de bescherming tegen het coronavirus is besloten om 70 miljoen euro te reserveren op de aanvullende post voor het aanleggen van een noodvoorraad persoonlijke beschermingsmiddelen voor medewerkers in de publieke sector of werkzaam in vitale processen en cruciale beroepen (m.u.v. van de zorg).
- Ten behoeve van het terugdringen van armoede en problematische schulden worden aanvullende middelen gereserveerd voor het gemeentelijk schuldenbeleid en bijzondere bijstand. In 2021 worden middelen vrijgemaakt voor een garantiefonds schulden dat de inzet van het saneringskrediet bevordert. Zie ook ‘Aanpak armoede en schulden’ bij SZW.
- Voor het jaar 2021 worden er middelen gereserveerd op de Aanvullende Post voor een garantiefonds schulden dat de inzet van saneringskrediet bevordert. Dit fonds wordt momenteel verder uitgewerkt.
- Borstlap: Zelfstandigenaftrek verder/sneller afbouwen, arbeidskorting naar voren halen en lasten burgers verlagen.
