Honkbal is in Japan een grote sport. En wie daar veel homeruns slaat is een groot sportman. Zo ook Sadaharu Oh, de legendarische slagman van de Yomiuri Giants. Toen hij voor het derde achtereenvolgende jaar de meeste homeruns van Japan had geslagen werd hem in een interview gevraagd naar zijn geheim. Zijn antwoord luidde: “Ik zie de werper van de tegenpartij als mijn partner die ik nodig heb om mijn homeruns te slaan”.
Oh zag de werper van de tegenpartij dus niet als zijn tegenstander, maar als zijn partner. Dat is volgens Friedrich Glasl, internationale autoriteit op het gebied van onderhandelen en conflictmanagement en bekend van de Escalatietrap van Glasl, óók het geheim van geslaagde onderhandelingen. Die worden volgens hem gevoerd door twee of meer partijen en gaan altijd over tegenstellingen. Met jezelf hoef je immers niet te onderhandelen en als je het over alles met elkaar eens bent ook niet.
Onderhandelaars zijn ook partners
Onderhandelingen kunnen tegenstellingen overbruggen of vergroten. Dat hangt volgens Glasl maar van één ding af: of je de partij waarmee je moet onderhandelen als je tegenstander ziet of in staat bent die te zien als partner, waarmee je samen tegenstellingen kunt overbruggen.
In CAO-onderhandelingen in de schoonmaak hebben partijen jarenlang als tegenstanders tegenover elkaar gestaan. Vanaf 2010, toen ik betrokken was bij de oplossing van de eerste grote staking, werden CAO-onderhandelingen altijd gekenmerkt door strijd en vechtend onderhandelen.
Dit keer was dat anders. OSB-onderhandelaar Jacco Vonhof vindt dat CAO-partijen vanuit een gezamenlijke verantwoordelijkheid voor de sector hebben onderhandeld. CNV-bestuurder Jan Kampherbeek spreekt van een goed resultaat dat zonder strijd tot stand is gekomen. De basis daarvoor zou gelegd zijn in de afgelopen twee jaar waarin CAO-partijen aan de zogeheten vernieuwingstafel hebben gestudeerd op belangrijke thema’s voor de schoonmaaksector. Kennelijk heeft men daarbij ervaren dat onderhandelaars elkaar niet altijd als tegenstanders, maar ook als partners kunnen zien en behandelen, die samen tegenstellingen kunnen overbruggen. Dat is niet vanzelfsprekend en vereist van betrokkenen volharding en doorzettingsvermogen.
Harteloos
Het verleden van de afgelopen twee jaar geeft ook geen garanties voor de toekomst. Nota bene op Valentijnsdag leek het nog fout te gaan toen het loonbod van de werkgevers door vakbonden als belediging werd ervaren. “Harteloos”, werd het door FNV Schoonmaak genoemd. Maar blijkbaar was de verbinding die CAO-partijen met elkaar waren aangegaan sterk genoeg om stand te houden. Het resultaat is een nieuwe CAO met naast een reële loonsverhoging tal van andere afspraken zoals over scholing, brede inzetbaarheid en arbeidsongeschiktheid.
Tegenover vechtend onderhandelen, waarbij partijen als tegenstanders tegenover elkaar staan, staat verbindend onderhandelen, waarbij partijen naast elkaar en samen met elkaar puzzelen aan het overbruggen van tegenstellingen. Dat leidt vaak tot resultaten waar alle partijen én hun achterbannen enthousiast van worden. De lijst van bedrijven en sectoren die kiezen voor een vorm van verbindend onderhandelen wordt steeds langer. In alle sectoren van de economie: bedrijfsleven, MKB, onderwijs, zorg en overheid. Het is mooi dat de schoonmaak daar ook toe behoort!
Henk Strating is oprichter van HS Arbeidsvoorwaarden | CAO-advies & onderhandelingen
www.hsarbeidsvoorwaarden.nl
Column Henk Strating: Tegenstander of partner?
