Tijdens een onderzoek naar de geldstromen die via de stichting RAS richting werkgeversorganisatie OSB en werknemersorganisaties FNV en CNV vloeien, stuitte Clean Totaal op even opmerkelijke als opvallende posten. Zo blijkt bijvoorbeeld dat schoonmaakbedrijven die in 2009 en/of 2010 geen OSB lid waren in totaal zo’n 2 miljoen euro teveel aan RAS premie afgedragen hebben. Deze bedragen staan min of meer gereed voor terugbetaling. Behoort u bij deze groep? Lees dan vooral verder. Frappant is voorts dat uit de geldstromen blijkt dat de schoonmaakbedrijven feitelijk de door hen verguisde acties van de bonden lijken mee te financieren. En dat zal menig werkgever de wenkbrauwen zwaar doen fronsen. Evenals het feit dat door het uitblijven van de cao onderhandelingen de werkgevers geconfronteerd worden met een extra pensioenlast van 3 miljoen euro.
Door Henk Cornelisse, redactielid Clean Totaal
De stichting Raad voor Arbeidsverhoudingen Schoonmaak– en Glazenwassersbranche (RAS) is opgericht door de sociale partners en heeft als belangrijkste taak het toezien op de juiste naleving van de cao. De RAS initieert en financiert activiteiten en projecten op het gebied van arbeidsvoorwaarden, opleidingen en arbeidsomstandigheden voor zowel werkgevers als werknemers. Werkgeversorganisatie OSB en werknemersorganisaties FNV en CNV maken deel uit van het bestuur. RAS is tevens enig aandeelhouder van opleidingsinstituut SVS.
Inkomsten
De inkomsten van de RAS worden gegenereerd door een aan de schoonmaakbedrijven in rekening gebrachte heffing van 0,75% over het loon WFsv inclusief overwerk. Het maximale loonbedrag waarover de premie per medewerker afgedragen dient te worden bedraagt € 50.853. (niveau 2013). De werknemers betalen geen RAS premie.
Totaal ontvangt de RAS een kleine 12 miljoen euro aan premies per jaar. De stichting kent een behoorlijk eigen vermogen van zo’n 18 miljoen euro. De jaarrekening wordt goedgekeurd middels een accountantsverklaring en bovendien, inclusief de verantwoording namens OSB, FNV en CNV, beoordeeld door het Ministerie van SZW.
Financiële stromen
Van de door de schoonmaakbedrijven afgedragen RAS premie is in 2013 een bedrag van ruim 1,8 miljoen euro (1.850.784.- om precies te zijn) aan bijdrage uitgekeerd aan de werkgevers- en werknemersorganisaties op basis van een 50/50 verdeling. € 925.392,- ging derhalve naar OSB en éénzelfde bedrag ging naar FNV en CNV. De verdeelsleutel die hierbij toegepast wordt is 5/6 voor FNV, 1/6 voor CNV. Met andere woorden: € 771.160,- voor het FNV en € 154.232,- voor het CNV als RAS bijdrage 2013.
Daarnaast worden er nog vacatiegelden (vergoedingen voor bestuursleden) uitgekeerd (circa € 8.500,- per organisatie) en ontvangen beide bonden voor “internationale projecten”. Ieder € 15.000,-.
De nog jonge brancheorganisatie SieV! ontvangt geen rooie cent aangezien zij geen cao partij is.
Uit een ander RAS potje werd in 2012 ook nog 1,4 miljoen euro over de werkgevers- en werknemersorganisaties verdeeld met als bestemming “het stimuleren van sociale verhoudingen”. Denk hierbij onder andere aan de communicatie (inclusief radiospotjes) vanuit OSB met betrekking tot de Code Verantwoordelijk Marktgedrag en het OSB-Keurmerk.
Volgens de begroting 2013 worden er door de RAS diverse projecten gefinancierd zoals onder meer de Code Commissie (circa € 425.000,-) en naleving cao (€ 572.000,-). Het onderzoek verzuimbeleid kostte circa € 700.000,-.
Het overgrote deel aan kosten betreft echter de opleidingskosten. In 2012 circa 5,5 miljoen euro. De opleidingsvergoedingen staan open voor georganiseerde en niet- georganiseerde medewerkers binnen de branche. Veel opleiden impliceert dat de schoonmaakbedrijven iets van hun RAS premie terug krijgen, anders subsidiëren zij in feite hun concurrent.
Voorkeurpositie SVS
Aangezien RAS enig aandeelhouder is van branche opleidingsinstituut SVS en bovendien vooralsnog een monopoliepositie heeft op bepaalde specialistische opleidingen reppen andere opleidingsinstituten over oneerlijke concurrentie.
RAS directeur Marianne Neuteboom hierover: “Eerlijk gezegd word ik wel eens moe van dit soort geluiden. Ja, het klopt dat wij aandeelhouder zijn van SVS. Diverse opleidingen zoals de vakopleidingen algemene schoonmaak en vloeronderhoud hebben wij inmiddels echter geliberaliseerd of komen op termijn naar de vrije markt. Randvoorwaarde om voor opleidingsvergoeding in aanmerking te komen blijft dat de examens voor de opleidingen die vrij gegeven zijn aan de markt altijd door het RAS -Examenbureau afgenomen dienen te worden en dat afrekening van de vergoeding volgt na het slagen.”
Marianne Neuteboom, directeur RAS (rechts) met hoofd RAS examenenbureau Peter Bannink.
Neuteboom meldt met gepaste trots dat voor de basisvakopleiding schoonmaak inmiddels het 20.000e diploma uitgereikt gaat worden en dat met 1.000 taaltrajecten gestart is. “We hechten er sterk aan om de kwaliteit van de opleidingen en examens te bewaken. Er moeten steeds voldoende ter zake kundige examinatoren beschikbaar zijn. Dat van die zogeheten oneerlijke concurrentie betreft bijvoorbeeld de vakopleiding Food. Het SVS oude stijl voerde deze opleiding, en andere specialismen, al langer in haar pakket. SVS heeft hier fors op geïnvesteerd. Deze opleiding hebben we inderdaad, om de kwaliteit van dergelijke specialismen te borgen, vooralsnog bij SVS gelaten.
Volgens Neuteboom kost het tijd om zorgvuldig de eind- en toetstermen per opleiding vast te stellen, het proces bij het RAS Examenbureau in te regelen en voldoende gekwalificeerde examinatoren op dit gebied in te werken. “De goede instituten niet te na gesproken, maar diverse instituten wilden alleen uit commercieel belang versneld de specialismen aan hun pakket toevoegen. Wij kiezen echter voor de stap voor stap methode. Zoals gezegd gaan steeds meer specialismen naar de vrije markt, zoals per 1 januari 2014 de module Trappenhuisreiniging en per 1 augustus 2014 de basisopleiding Food. Er komt wellicht ook een moment dat we kwaliteitscriteria gaan stellen aan opleidingsinstituten. Momenteel zijn we gestart met het ontwikkelen van eindtermen voor een modulaire opleiding voor direct leidinggevenden en onderzoeken we in hoeverre deze opleiding zoveel mogelijk kan aansluiten bij het MBO.”
Geldstromen CNV
Los van de eerdergenoemde bijdrage vanuit de RAS ontvangen de bonden uiteraard ook inkomsten uit de eigen contributie. Het CNV heeft in de schoonmaak 2900 leden die € 11,- per maand aan contributie betalen, goed voor € 382.800,- per jaar.
Samen met de RAS vergoeding en vacatiegelden en de bijdrage internationale projecten komen we in totaal op € 560.000,- Dit is exclusief mogelijke andere subsidies en het rendement op eigen vermogen.
We confronteerden bestuurder Jan Kampherbeek met deze bedragen: “Ik kan je zeggen dat we daaruit 269 juridische kwesties hebben gefinancierd en er is 1583 uur aan voorlichting en bestuurskosten mee betaald. In bijvoorbeeld het pensioenfonds werken we voor alle werknemers van de sector. Ook binnen RAS, SVS etc. werken we voor alle schoonmakers. Georganiseerd of niet. Voor het CNV kan vanuit economisch perspectief de schoonmaak financieel niet uit. Gelukkig hebben wij ook andere doelstellingen.”
Geldstromen FNV
Het sommetje met 16.000 leden in de schoonmaaksector die gemiddeld € 10.- per maand aan contributie betalen + RAS bijdrage brengt bij het FNV 2,7 miljoen euro in het laatje eveneens exclusief mogelijke andere subsidies en het rendement op eigen vermogen.
Bestuurde Ron Meyer over de RAS bijdragen: “CNV en FNV verrichten ook werk voor ongeorganiseerden. Wij geven meer geld uit en dat is een bewuste keuze van onze bondsraad. De uitgaven van de RAS aan de sociale partners zijn grofweg in twee delen uit te splitsen: (1) voor de paritaire uitvoering (RAS, onderhandelingen en alle voortdurende besturing, uitvoering en arbeidsverhoudingen). Dit is verreweg het grootste deel. En (2) het werk (afspraken, voorlichting) dat we met z'n allen verrichten voor de ongeorganiseerden. Aan beide kanten! De 'polder' in de schoonmaak is effectief en goedkoop in vergelijking met de rest. Vooral werkgevers hebben baat bij de polder. Zonder de polder is de sector nog meer uitgeleverd aan het Wilde Westen.”
In totaal zijn CNV en FNV goed voor 19.000 leden, oftewel circa een achtste deel van het totaal aantal schoonmakers binnen de branche. Nu niet direct een erg imponerend getal…
Pensioenproblematiek
OSB wilde graag in overleg met de bonden om een oplossing te vinden voor de gevolgen van de gewijzigde pensioenwetgeving. De bonden stellen echter dat zolang OSB niet bereid is tot cao overleg zij niet willen praten over oplossingen binnen deelgebieden. Zoals bekend wil OSB niet eerder het cao overleg voeren, nadat de bonden zich als sociale partner solidair met OSB verklaren met betrekking tot het afzien van het voornemen van Minister Blok tot het inbesteden van de schoonmaak binnen de Rijksoverheid. Gevolg is nu dat de pensioenpremie verhoogd dient te worden met circa 3 miljoen per jaar. Een last die voor rekening komt van de schoonmaakbedrijven.
Hoe je het ook wendt of keert: op enige termijn zal de nieuwe cao er komen, we zullen merken hoe deze kostenpost dan weer gerepareerd gaat worden. Houdt het sociale partnerschap op bij het samen eten uit de RAS ruif?
Schoonmaakbedrijven financieren acties zelf?!
Uit de door de schoonmaakbedrijven zelf opgehoeste RAS premies wordt aan CNV en FNV dus een niet onaanzienlijke financiële bijdrage uitgekeerd van al met al ruim een miljoen euro per jaar. In deze zin betalen de schoonmaakbedrijven mee aan de acties die bonden voeren tegen diezelfde schoonmaakbedrijven, zo lijkt het. Frappant. Of moeten we zeggen dat de omzet van de schoonmaakbedrijven bij elkaar wordt gepoetst door de schoonmakers, waardoor de schoonmakers feitelijk aan de basis staan van de RAS premie en daar, in de vorm van ondersteuning door de bonden, iets voor terug krijgen?
Feit is wel dat conform de zogeheten AWVN werkgeversbijdrageregeling (vroeger het vakbondstientje genoemd) deze bijdrage niet gebruikt mag worden voor stortingen in de stakingskassen of voor de financiering van activiteiten die gelijk te stellen zijn aan stakingsacties. De bijdrage dient namelijk besteed te worden voor het rechtenpakket en algemene activiteiten van hun leden. Maar ja , hoe valt dit te controleren? Vallen de recente gestarte TV spotjes van het FNV hier ook onder?
Geld voor het oprapen
Voorts wijst ons onderzoek uit dat er zo’n twee miljoen euro restitutie aan RAS premies over 2009 en 2010 ligt te wachten op schoonmaakbedrijven die in het desbetreffende jaar/jaren niet aangesloten waren bij OSB, de RAS premie betaald hebben en de aldus ten onrechte afgedragen premies nog niet terug ontvangen hebben. Uitzondering hierop is als het schoonmaakbedrijf zich toentertijd vrijwillig heeft aangesloten bij het bedrijfstakpensioenfonds dan wel een tijdelijke overeenkomst voor dit issue met de vakbonden gesloten zou hebben. Dit lijkt ons echter meer een theoretische uitzonderingssituatie dan dat dit in de praktijk het geval geweest is.
2009 restitutie
In 2009 heeft de RAS ten onrechte 1,35 miljoen euro aan premies geheven bij schoonmaakbedrijven die in 2009 geen lid waren van OSB. Dit als gevolg van het niet algemeen bindend verklaard zijn van de schoonmaak cao. Van deze 1,35 miljoen euro is in 2010 € 230.000,- en in 2012 € 11.000,- aan een aantal van deze schoonmaakbedrijven terug betaald. Met andere woorden: er ligt nog ruim een miljoen euro te wachten om aan de rechtmatige schoonmaakbedrijven gerestitueerd te worden! Deze bedrijven zijn “geoormerkt” bij de RAS.
Welke bedrijven kunnen de teveel betaalde premie terug halen en wat moeten zij hiervoor doen?
•In 2009 geen OSB lid
•Brief zenden aan Ras met verzoek om terugbetaling + opgave rekeningnummer
•Adres: RAS, Postbus 2216, 5202 CE, 's Hertogenbosch
•Bij brief meezenden de betalingsbewijzen over 2009 alsmede opgave aantal personeelsleden
Na controle volgt restitutie!
2010 restitutie
Over de eerste 9 maanden in 2010 werd door de schoonmaakbedrijven die op dat moment geen lid waren van OSB in totaal aan 1,6 miljoen euro teveel RAS premie afgedragen. De schoonmaak cao werd immers pas per 30 september 2010 algemeen bindend verklaard. De desbetreffende schoonmaakbedrijven kunnen dit vrij eenvoudig zelf corrigeren en de teveel betaalde premie verrekenen!
Inmiddels is er voor € 775.000,- door de schoonmaakbedrijven gecorrigeerd en ligt er nog ruim € 825.000,- op de rechtmatige schoonmaakbedrijven te wachten. Teruggave hiervan kunt u eenvoudig zelf regelen!
Procedure:
•Bedrijf was in 2010 geen OSB lid
•Ga naar: www.administratienetschoonmaak.nl
•Corrigeer uw aangifte over 2010 zelf
•Het contactnummer voor werkgevers is: 020- 5835150
Leuker kan niet
Uw redacteur vroeg zich af waarom de restitutie van de ten onrechte geïncasseerde RAS premies niet al (veel) eerder uit eigener beweging heeft plaats gevonden. Immers de bedrijven zijn “geoormerkt” dus moet dit toch met één druk op de knop te regelen zijn?
Gijs Vermeulen (financieel adviseur RAS) en Marianne Neuteboom: “Van werkgevers wordt verwacht dat zij zelf periodiek de pensioengegevens aandragen en dit geldt ook voor de RAS premie. Wij controleren de gegevens die de werkgever aanlevert met de gegevens zoals die bij ons bekend zijn. Dit blijkt in de praktijk niet altijd hetzelfde te zijn. Daarnaast hebben we ook de juiste NAW gegevens nodig.”
Dit lijkt op de handelswijze van de Belastingdienst. Maakt deze dienst een foutje dan moet je via bezwaarschriften of dergelijke opkomen voor je eigen rechten. Maak de belastingplichtige echter een foutje dan volgt onmiddellijk een boete. Leuker kunnen ze het niet maken..
Slotsom
Ons onderzoek levert opvallende feiten op.
De bedragen die enerzijds OSB en anderzijds FNV en CNV ontvangen van de RAS ter financiering van branchebevorderende activiteiten zijn niet onaanzienlijk. Deze activiteiten liggen niet altijd in elkaars verlengde, cq. staan soms haaks op elkaar. Maar volgens FNV bestuurder Ron Meyer is deze “polder” goedkoop en toch altijd nog het beste alternatief. In ieder geval hoeft u, de lezer, niet in de illusie te leven dat FNV acties, hoe ludiek dan ook, louter uit contributiegelden betaald worden.
Het grootste deel van de RAS premies gaat op aan opleidingsvergoedingen. In deze markt speelt eigen dochter SVS (commercieel opererend in BV-vorm) een prominente rol. Sterker nog, heeft op deelgebieden nog immer een monopoliepositie. Op termijn wordt het volledige spectrum aan opleidingen vrijgegeven door de RAS. De stichting treedt dan louter nog op als examinator en stelt de eindtermen vast. Er leven plannen om opleidingsinstituten aan criteria te laten voldoen.
Last but not least, er ligt nog een paar miljoen euro aan teveel afgedragen premie aan de RAS balie te wachten om afgehaald te worden. Toch een leuk begin van 2014 voor diegenen die daar recht op hebben!
