Jaap van Dijk: EXclusiva

Afgelopen december nam Jaap van Dijk na 43 jaar afscheid van zijn bedrijf Exclusiva. Alle verantwoordelijkheid ligt sinsdien bij broer Simon. Clean Totaal zocht hem thuis op om terug te blikken op een bewogen leven in de schoonmaakgroothandel. Over hard werken met plezier, MVO avant la lettre, maar ook over de manier waarop de markt zich heeft ontwikkeld.

 

Door Leon van den Berg, lid redactieteam Clean Totaal  

 

“Stoppen met een actieve loopbaan, die altijd een belangrijk deel van je leven is geweest, doe je niet zomaar”, zegt Van Dijk. “Regelmatig vroegen mensen aan mij, toen ik 65 jaar was geworden, wanneer ik nu eens zou stoppen met werken. Standaard antwoordde ik dan dat ik zo rond mijn 72ste wel een goed moment vond. Het was dan ook voor veel medewerkers zeer onverwachts toen ik op 30 november 2012, tijdens een bijeenkomst met het personeel van Exclusiva aankondigde dat ik zou terugtreden als aandeelhouder en directeur en de komende veertien dagen zou gebruiken om de resterende zaken af te wikkelen. Voor mijn broer Simon was dit alles natuurlijk geen verrassing. Wij hebben de aandelenoverdracht van Exclusiva en de overige werkmaatschappijen (Dutch Paper Company, Hefter Cleantech Holland BV, Beniers BV) zorgvuldig voorbereid, waarbij eind november 2012 de overdracht een feit was.”

 

“Met Exclusiva ben ik gestart op 19 augustus 1969. De aanleiding voor het starten van Exclusiva was minder prettig. Mijn vader overleed toen hij nog maar 52 jaar oud was. Hij had altijd hard gewerkt in de scheepsbranche, de luxe jachtbouw in Amsterdam Noord. Gevaarlijk en zwaar werk. Na zijn overlijden stond mijn moeder er alleen voor. Er moest dus letterlijk brood op de plank komen en dat betekende dat er van verder leren geen sprake meer was. Ik ben gestart met een job bij een grote autodealer. Op advies van een aantal relaties ben ik een eigen bedrijf begonnen in de autoaccessoires. Dit was geen succes. Na meerdere contacten en gesprekken met mensen ben ik reinigingsmiddelen gaan verkopen in de voor mij al bekende autobranche. Het was erg hard werken, maar met succes.”

 

Broer Simon is er in 1971 bij gekomen. “De eerste jaren waren tropenjaren, in die zin dat we dag en nacht werkten. Vier dagen waren wij beiden op pad om producten te verkopen, vervolgens werkten wij een lange avond tot diep in de nacht om de bestellingen in te voeren, de facturen te maken en ze verzendklaar te maken. De bestellingen werden vervolgens door assistenten bezorgd.”

 

Het harde werken wierp vruchten af, want het heeft Exclusiva gebracht tot de toonaangevende groothandel die het nu is. Maar er zat ook een keerzijde aan. Dochter Ruth mengt zich in het gesprek en verwoordt het treffend. “Mijn moeder maakte het mogelijk dat mijn vader zich met hart en ziel aan het bedrijf kon geven. Zij zorgde ervoor dat het gezinsleven liep. Hij maakte lange dagen en was doordeweeks dus weinig thuis, al kwam hij bijvoorbeeld wel naar ouderavonden van mijn zussen en mij. Gelukkig haalde hij zijn afwezigheid in de weekenden in, want dan was hij er wel volledig voor ons.”

 

Van Dijk vult aan: ”Ik werkte lang en was vaak al voor zeven uur ’s morgens de deur uit om dik na zeven uur ’s avonds terug te keren. Dat heeft inderdaad wel een prijs, maar daardoor heb ik mijn kinderen wel allemaal kunnen laten studeren, iets dat ik zelf nooit heb kunnen doen.”

 

Exclusiva is organisch gegroeid. Van Dijk: “Wij hebben vanaf de start in 1969 structurele groei gekend van de omzet en de winst. De winst hebben wij altijd grotendeels geherinvesteerd in het bedrijf. De jaren tachtig en negentig waren, ondanks enkele economische dips, voor Exclusiva een toptijd. Zoals we dat tegenwoordig noemen: business was booming. Onze vertegenwoordigers hadden succes met het binnenhalen van veel nieuwe relaties. En ook nu, in deze krimpende markt, zijn wij nog steeds actief met het binnen halen van nieuwe omzet. In de loop der jaren merkten wij wel dat wij meer moesten gaan doen voor onze klanten om ze het maximale te bieden in prijs en kwaliteit.”

 

De economie is niet rooskleurig, maar toch ook zeker niet hopeloos, zo stelt van Dijk. “Je moet als verkoper enthousiasme tonen, deskundig zijn, weten wat je relatie wil en de optimale service verlenen. Dat betaalt zich altijd terug. Dus waarmaken wat je belooft en vooral je blijven richten op nieuwe ontwikkelingen. Dat betekent dat je ook goede relaties moet onderhouden met de fabrikanten en leveranciers. Je moet weten waar je moet zijn. In landen als Duitsland, Zwitserland en Zweden voor de chemie en machines, in Italië met name voor machines en materialen. Maar ook in het verre Oosten is tegenwoordig veel te vergaren. Goede contacten met de collega verdelers in het land zijn hiernaast eveneens van evident belang, je hebt elkaar soms echt nodig!”

 

Is sinds de begintijd de markt erg veranderd?” Oh ja zeker”, verzucht Van Dijk. “Het zaken doen is een afspiegeling van de maatschappij en die is verhard en minder sociaal geworden. Ik ben geboren en getogen in Amsterdam Noord. Dit was een stadsgedeelte van hard werkende mensen die met weinig veel moesten doen maar er was gemeenschapszin, men deelde vreugde en verdriet en men gunde elkaar iets van het soms weinige dat er was. Men is nu individualistischer en meer op zichzelf gericht.”

 

De rol van ondernemer is daardoor ook beïnvloed en minder leuk geworden vindt van Dijk. “De diversiteit in de mensheid is altijd wel variabel geweest wat zich met name uitte in het contact met de relatie en de aanpassing van stijl en kleding. Ook mijn rol als verkoper in de jaren zeventig en tachtig was wisselend: op de ene plek verscheen ik met stropdas en op een andere plek juist specifiek zonder. De ene klant gaf je een hand , een ander juist weer een vriendschappelijke klap op de schouder. Maar het persoonlijk contact was er zeker! Nu heeft de verkoper veel meer de taak om samen met de relatie naar efficiency te zoeken en rendement te genereren. Het motto nu is dan ook samen naar besparingen zoeken, dan kan de relatie niet meer stuk.”

 

Tijdens ons gesprek valt ons oog op een Bijbel. In hoeverre speelt de christelijke achtergrond een rol in Van Dijk’s professionele leven? “Die achtergrond speelt zeker een rol in het bedrijf. Gekscherend kun je zeggen dat mijn broer en ik een Calvinistische tic van thuis hebben meegekregen. Concreet betekend dit voor ons: hard werken, niet zeuren, niets verspillen, zuinig zijn en respect tonen voor de medemens. Exclusiva deed vanaf 1971 zaken met TANA, niet alleen vanwege de relatie, maar ook vooral op het niveau van duurzaamheid en zeer hoogwaardige kwaliteit. Eigenlijk deden wij bij Exclusiva al aan MVO voordat die term bestond en dat doen we dus nog steeds. Ook op het persoonlijke vlak speelt mijn levensovertuiging een rol. Ik heb mij altijd maatschappelijk ingezet, bijvoorbeeld als voorzitter van besturen. Als leiden en verbinden je dagelijkse werk is, kun je dat ook elders succesvol toepassen”.

 

Gaat van Dijk zich in zijn nieuwe levensfase nu meer daarop richten? Hij aarzelt. ”Misschien vanaf de zijlijn. Ik denk dat ik jongeren nu de kans moet geven en beter kan adviseren dan besturen. Bovendien heb ik ook andere zaken die ik wil aanpakken, zoals studeren of misschien wel een nieuw bedrijfje. Voor dat laatste kan zijn dochter Ruth niet veel enthousiasme opbrengen ”Ik ken mijn vader. Die gaat er dan vol in en dat heeft hij al 43 jaar gedaan. Tijd voor iets anders!” Van Dijk lachend:” Misschien begin ik wel aan een boek. Ik zit boordevol anekdotes o
ver wat ik al die jaren in het vak beleefd heb.”

 

Voor genodigden viert Jaap van Dijk vrijdag 21 juni a.s. officieel zijn afscheid.  

 

 

Lees ook: Gebroeders van Dijk over hun Exclusiva