Vrijdag 16 december presenteerde FNV Bondgenoten de Gouden Standaard. Het grote moment, inclusief ondertekening door de eerste drie opdrachtgevers, vond plaats in de Arminiuskerk te Rotterdam tijdens een zitting van het Schoonmakersparlement. Ook het Witboek werd gepresenteerd. Getooid met een Zuidwester ging onze redacteur Henk Cornelisse door de storm naar de kerk in Rotterdam om het naadje van de kous te weten te komen. Want wie zouden die drie eerstelingen zijn?
Om het extra spannend te maken liet FNV Bongenoten in een eerdere fase weten dat drie opdrachtgevers de Gouden Standaard gelijk zouden ondertekenen waarmee bewezen zou zijn dat de Gouden Standaard niet alleen redelijk maar ook uitvoerbaar is. Wie de ondertekenaars zouden zijn werd echter angstvallig geheim gehouden. Ook onder embargo kregen we de namen niet los. Uiteraard maakte dit de redactie alleen maar meer nieuwsgierig. Welke multinationals zouden de Gouden Standaard als eersten omarmen?
Sigaar uit eigen doos
De toon werd vrijdag 16 december al vroeg in de ochtend gezet door een bericht in De Telegraaf die op de Financiële pagina kopte: “Schoonmakers werken in een zeepbel”. FNV bestuurder Ron Meijer rekende hierin de lezers voor dat het CAO-bod van de werkgeversorganisatie OSB ad 50 miljoen per jaar een ouderwetse sigaar uit eigen doos is. Immers, naar zijn zeggen, is in de laatste CAO afgesproken dat schoonmakers in hun eerste jaar 15% minder (= € 1,28 per uur) zouden verdienen . Maar daarvoor in de plaats zouden zij een vakopleiding genieten. Dit zou 35.000 medewerkers betreffen die opgeleid zouden worden. In praktijk zijn er echter maar 4.000 medewerkers opgeleid. Het niet opleiden van 31.000 medewerkers ad gemiddeld €23,50 uur per week x € 1,28 per uur is ruim 9 ton per week x 52 weken = ruim 48 miljoen per jaar. “Dit bedrag hebben de werkgevers over 2011 in hun zak gestoken”, aldus Ron Meijer. Zoals bekend heeft OSB voorgerekend dat de eisen van FNV Bondgenoten een lastenverzwaring van 12% impliceren, hetgeen de OSB als “onrealistisch” kwalificeert. Het concept Gouden Standaard betekent nog eens 3% extra.
Actiebereidheid
Voorafgaand aan de ondertekening van de Gouden Standaard kwamen eerst de presidente van het parlement, de vice-president en nog enkele parlementariërs aan het woord. Termen als: ”Wij zijn de baas!”, ”We pikken het niet meer en laten ons niet langer bestelen”en “Wij willen respect en wij zullen het krijgen ook”, beloven een roerige periode. Veel bijval kreeg ook de opmerking:
“Vroeger was een zieke medewerker een slachtoffer nu is het een dader. Wij pikken het niet langer van de zichzelf in een slachtofferrol manoeuvrerende werkgevers of zichzelf onschuldig noemende opdrachtgevers. Oudere schoonmakers die niet langer optimaal kunnen presteren worden weg gepest. We hebben er schoon genoeg van!”
Een en ander werd muzikaal omlijst door een Armand-achtige zanger die het FNV clublied inzette. “Niemand waardeert ons en de bond maakt ons sterk” zijn wat frasen uit de tekst. Zijn gitaarspel was overigens beter dan zijn stem, maar ja hij deed ook niet mee aan de Voice of Holland.
Witboek
Vervolgens presenteerde Ron Meijer samen met een parlementariër het Witboek.
Hierin wordt verslag gedaan van een eigen FNV onderzoek, waaruit naar voren komt dat er nog steeds sprake is van lage prijs, hoge werkdruk en te weinig opleidingen. Er werd een staatje in beeld gebracht met bezuinigingen die doorgevoerd zijn in 2010/2011, zonder dat het minder aantal m2 schoon te maken oppervlak hiermede op enigerlei wijze in verhouding staat:
•Openbare Onderwijs Groep Groningen – 30%
•TU Eindhoven – 25%
•ING – 25%
•Ministerie LNV – 25%
•Ministeries SZW/BUZ – 25%
•Philips – 18%
Voorts werd een overzicht van de salarissen en bonussen van de topbestuurders van Philips getoond. De besparing op schoonmaak per jaar leverde 1,3 miljoen per jaar op, met een enorme werkdrukverhoging voor de schoonmakers. De uitgekeerde bonussen bedroegen ruim 3 miljoen. Aandacht ook voor wachtdagen bij ziekte in de huidige cao. Uit het onderzoek blijkt dat het niet uitkeren van ziekengeld ten gevolge van wachtdagen een full timer gemiddeld €250,- per jaar kost en een part timer € 125,-. Bovendien nemen schoonmakers bij ziekte dan maar verlofdagen op.
Hierdoor houden zij hun loon maar kost het hen vrije dagen. Wachtdagen werken juist langduriger ziekteverzuim in de hand lijkt het, en werkt dus averechts. Het ziekteverzuim in de branche is namelijk gestegen van 4,8% in 2004 naar 5,7% nu, aldus het Witboek. De ontwikkeling van minimumlonen CAO-lonen werden in een historisch perspectief geplaatst en afgezet tegen de prijsontwikkeling. Hieruit blijkt de loonontwikkeling schoonmaak nagenoeg op de 0 lijn te zitten en slechts door fiscale maatregelen is er sprake van enige groei in de netto sfeer.
Ga naar het Witboek (PDF).
Tenslotte werden de wensen werden zichtbaar gemaakt:
•Gezonde werkdruk
•Vakopleidingen
•Fatsoenlijk salaris
•Voldoende zekerheid
Deze elementen zijn opgenomen in de Gouden Standaard.
Strijdlustig
“Vandaag tekenen er drie opdrachtgevers. Ik roep echter alle leden op bij hun opdrachtgevers af te dwingen dat zij de Gouden Standaard ook gaan ondertekenen!”, aldus een strijdlustige Ron Meijer. “De Code Verantwoord Marktgedrag is een goed bedoeld initiatief. Het lost in de praktijk echter niets op. Er staan geen harde afspraken in. De afspraken die er wel in staan worden niet nageleefd. Opdrachtgevers willen nog steeds voor een dubbeltje op de eerste rang zitten en de schoonmaakbedrijven schrijven nog steeds lager en lager in! Daarom de Gouden Standaard.”
Naar de mening van uw redacteur verliest Ron Meijer hier de realiteit uit het oog. De Code werkt, ondanks de korte periode dat deze in werking is, wel degelijk. Bovendien maakt de Code onderdeel uit van het Keurmerk OSB, zoals deze op 15 december op hoofdlijnen is goedgekeurd. Geen vrijblijvendheid.
De drie ondertekenaars
Het moment was eindelijk aangebroken, de ondertekening door de drie opdrachtgevers. Dit bleken achtereenvolgens FNV Bondgenoten Facilitair, Hay Group en brancheopleider SVS te zijn. Alle drie nou niet bepaald uit de categorie multinationals. Een lichte teleurstelling dus. De omzet schoonmaak SVS bedraagt circa. € 12.000,- per jaar en die van Hay Group € 60.000,- per jaar.
Locaties Hay Group en SVS worden schoongemaakt door Hago Next. De directeur Hago Next, Ben ter Horst, was ook in de kerk aanwezig om zijn klanten bij te staan. “ Het is logisch dat FNV Bondgenoten, gelet op ons concept, aan ons gevraagd heeft of wij opdrachtgevers kenden die de Gouden Standaard zouden willen ondertekenen. Wij hebben toen enkele bedrijven genoemd, waarvan Hay en SVS zich spontaan bereid verklaarden de Gouden Standaard te tekenen”, aldus Ben ter Horst. Frappant detail: Hago Next zelf tekende de Gouden Standaard niet.
“Ja wij zijn inderdaad via Hago Next met FNV Bondgenoten in contact gekomen. Alle initiatieven die bijdragen aan meer respect en een betere positie voor de schoonmaker ondersteunen wij. Dit is ook de reden dat wij kort na het ondertekenen van de Code nu ook de Gouden Standaard ondertekenen” legt Hidde te Loo van Hay Group mij uit. Op mijn vraag of Hay Group bereid is 15% meer te betalen (stijging CAO + 3% extra voor Gouden Standaard) was het antwoord een volmondig “ja”.
Een soortgelijk antwoord gaf ook Charles Scholten, directeur SVS : “Ik sta hier in de hoedanigheid als opdrachtgever van de schoonmaak van ons kantoor. Het ondertekenen van de Gouden Standaard is voor mij van een symbolische waarde. Ook ik juich ieder initiatief toe ter verbetering van de positie van de schoonmaker. Het is extra boven op de Code niet in de plaats van. En ja. ook ik ben bereid die 15% extra te betalen“(red.: in dit geval: € 1.500,- per jaar).
Op mijn vraag aan beide heren of het niet beter geweest zou zijn de gezamenlijke Code verder te optimaliseren in plaats van nu alweer met een eenzijdig nieuw initiatief te komen kreeg ik geen concreet antwoord. Wel wat mooie volzinnen, maar die bespaar ik de lezer.
Ton de Rijk, directeur Financiën en Bedrijfsvoering van FNV Bondgenoten, had weinig andere teksten in huis. Wel vertelde hij nog: “De Gouden Standaard gaf mij aanleiding onze processen met betrekking tot schoonmaak weer eens kritisch te onderzoeken. Wat doen we goed en wat niet.”
Op mijn opmerking dat er dan wellicht weinig geleerd is uit de geschiedenis ( Zie artikel: FNV, Vos die de passie predikt) moest hij bekennen niets te weten van de zaken die in dat artikel genoemd worden…
Slotwoord
Charles Scholten liet het parlement weten dat, gelet op het omzetvolume aan schoonmaak (€ 12.000,- per jaar) SVS maar een kleine speler op de markt is. “Maar wat klein is kan tot iets groters groeien”, sprak hij uit. Dit leidde tot een besmuikt gegniffel onder de parlementariërs. Op mijn vraag of SVS wel voldoende faciliteiten heeft om de 35.000 extra medewerkers op te leiden antwoordde Charles: “ Kom maar op. Wij zijn er op ingericht en kunnen het aan. Dit is geen grootspraak.” Op mijn vraag of het ondertekenen van de Gouden Standaard niet knelt met zijn rol als opleidingsinstituut voor OSB(leden), waar de Code een onderdeel van het keurmerk is reageert Scholten: “Neen, ik sta hier in de rol van opdrachtgever schoonmaak en niet als opleider. Dit onderscheid zal een ieder begrijpen”. Hidde te Loo (Hay Group) liet het parlement weten “zich te schamen voor zijn rol als opdrachtgever “, zoals hij deze voor de periode van de Code en de Gouden Standaard vervulde. De parlementzaal werd ludiek vol geblazen met zeepbellen, veroorzaakt door een soort kanonbellenblazer. En Ron Meijer sprak de gedenkwaardige woorden uit: “ Iedere opdrachtgever met een grote lobby in het gebouw kan zich nu voorbereiden op wat hem mogelijk te wachten staat.”
Zeepbel of luchtballon: beiden spatten uiteen als je erin prikt!
Henk Cornelisse is directeur van Facility Specialists (www.facility-specialists.nl) en lid van de redactieraad van Clean Totaal.
