Groene reinigers bestaan niet

Door Hans Sinnige

 

In het artikel “Wat is de waarde van een milieukeurmerk” hebben we de criteria voor het verkrijgen van een keurmerk voor reinigingsmiddelen belicht. We hebben toen ook aangegeven dat je een reinigingsmiddel niet alleen moet beoordelen op een beperkt aantal criteria welke direct te maken hebben met het milieu.

Het nieuwe woord is duurzaamheid. Dat betekent dat je bij de beoordeling van een reiniger moet kijken naar het totale proces en niet alleen naar de biologische afbreekbaarheid of de water toxiciteit van het middel. We hebben aangegeven dat de milieu belasting van een reinigingsproces vooral wordt bepaald door de aard van de vervuiling. Bij een zware vervuiling heb je een zwaar middel nodig om het op te ruimen. Lichte vervuiling, zoals in kantoren, kun je vrijwel zonder chemie met microvezeldoekjes de baas.

 

Het artikel over milieukeureisen was kennelijk toch nog wel ingewikkeld. Ik kreeg naar aanleiding van het artikel meerdere keren de vraag: “wat is nu een groen product?” Als variant op de slogan van de belastingdienst, ‘Leuker kunnen wij het niet maken, wel makkelijker’ zou ik willen zeggen “makkelijker kan ik het niet maken maar ik wil het nog wel een keer proberen uit te leggen”. Men wil best een politiek correcte keuze maken maar dan wel op basis van een simpele, positief/negatief lijst. Genuanceerd nadenken over alle duurzaamheids aspecten en dan tot de conclusie komen dat er weinig verschil is tussen de producten van verschillende aanbieders wordt als ongeloofwaardig of moeilijk ervaren.

 

Dit lijkt een simpele vraag maar als je even door Google manoeuvreert blijkt toch dat het antwoord niet erg eenduidig is. Vaak hangt het af van hoe de antwoordgever politiek georiënteerd is. Verder valt op dat hoe meer men echt van de materie weet hoe minder eenduidig de definitie van een groene reiniger is. Met als ultieme conclusie dat een groene reiniger gewoon niet bestaat dan wel dat reinigingsmiddelen zich qua “groenigheid” nauwelijks van elkaar onderscheiden.

 

Reinigingsmiddelen zijn nodig omdat we als mensheid gewoon een hoop troep maken en dat moet om gezondheidsredenen en uit esthetisch oogpunt weer worden verwijderd. Het beste wat je kunt doen is kiezen voor een product dat effectief de klus klaart. En als blijkt dat dit product een relatief grote milieubelasting met zich meebrengt, dan ligt dat niet aan het product maar aan de zware vervuiling. Er zijn slechts geringe verschillen in milieubelasting van middelen onderling. Weliswaar willen bepaalde groepen doen geloven dat er een enorme milieuwinst te halen is in de keuze van schoonmaakmiddelen. De realiteit is dat effectieve producten qua milieubelasting niet significant verschillen mits goed gebruikt.

Soms staan effectiviteit en milieu lijnrecht tegenover elkaar zoals bij desinfectie van wasgoed.

 

Om bijvoorbeeld bedlinnen in ziekenhuizen tijdens het wasproces te desinfecteren heeft men de volgende mogelijkheden:

•Wassen bij hogere temperatuur dan 80 graden.

•Gebruik van chloor of perazijnzuur in het spoelwater

•Of een extra spoelgang waardoor de concentratie micro-organismen wezenlijk wordt verlaagd.

 

De milieu lobby adviseert nu juist om te wassen bij lage temperatuur, minder water gebruiken bij het spoelen en het gebruik van chloor is al helemaal uit den boze. We moeten hier dus kiezen tussen de volksgezondheid en het belang van watervlooien.

 

– Op een Belgische site vond ik het volgende advies:

 

 

Dit is dus volslagen onzin. Het suggereert dat zeep minder milieubelastend zou zijn dan producten op basis van aardolie. Dat speelt in op de gedachte dat de grondstof voor zeep op kokos of palmolie basis, in tegenstelling tot aardolie, hernieuwbaar is. Dat is wel zo, maar kokospalmen moeten wel ruimte hebben. Dus worden tropische hardhoutbossen gekapt. De kokospalmen moeten bemest worden en ook landbouwbestrijdingsmiddelen zijn nodig. Het is dan ook een voorbeeld van tunnelvisie bij het beoordelen van de milieubelasting als men alleen de hernieuwbaarheid van de grondstoffen als criterium neemt.

 

 

Alleen organisch materiaal is biologisch afbreekbaar. Anorganische componenten (water, zouten, etc.) zijn dat per definitie niet. Bovendien stelt de wet, via de detergentenverordening (EG) Nr. 648/2004, eisen aan biologische afbreekbaarheid van reinigers en claimen dat men zich aan de wet houdt is onzin. Mensen zijn vaak onthutst als ik ze er op wijs dat water gebaseerde reinigers voor niet meer dan 10% biologisch afbreekbaar zijn omdat water (en andere anorganische componenten) per definitie niet biologisch afbreekbaar zijn. Een firma die nu nog beweert zich op basis van biologische afbreekbaarheid positief van zijn concurrenten te onderscheiden doet aan misleidende marketing.

 

 

Men vergeet hierbij voor het gemak dat ook azijnzuur en citroenzuur moeten worden afgebroken. Men gaat ook voorbij aan het feit dat een ontkalker effectief moet ontkalken. Wetenschappelijk gezien is zoutzuur het minst milieubelastend als ontkalker grondstof omdat het uitermate effectief is en omdat de overmaat zoutzuur na lozing in het afvalwater circuit wordt omgezet in keukenzout.

 

 

Een Andreaskruis of bijtend symbool zegt iets over huid- en oogbeschadiging en hebben niets van doen met milieugevaar. Geconcentreerde producten, die juist weer aanbevelenswaardig zijn vanwege het feit dat er per reinigingsactie minder belasting is voor wat betreft verpakking en transport, krijgen al snel een Andreaskruis. Het enige symbool dat iets zegt over het milieu is het dode boom / dode vis symbool.

 

 

1) Ga niet af op de juichende reclame teksten.

Het doel van reclame is niet het verschaffen van degelijke informatie, maar de verkoop van een product bevorderen. Ik zou deze zin willen aanvullen met de volgende “tegeltjes wijsheid” die ik heb overgenomen van iemand die binnen de zeepbranche een prominente plaats inneemt: ” De waarheid is commercieel vaak niet interessant”.

 

2) Bekijk het schoonmaakproces als geheel en kijk niet alleen naar het middel.

Hier geldt weer dat duurzaamheid stoelt op drie pijlers: mens, milieu en economie.

 

3) Hecht niet teveel waarde aan milieukeurmerken.

Het is verleidelijk om je onkunde te camoufleren door risicoloos te kiezen voor een product met een keurmerk. Het al dan niet hebben van een keurmerk is meer een economische dan een wetenschappelijke beslissing.

 

4) Ga in zee met firma’s die bewezen iets aan duurzaamheid doen in hun processen.

Te denken valt aan bedrijven die ISO 14001/15001 gecertificeerd zijn of die meedoen met de duurzaamheids charter van de AISE (zie de 2 AISE logo’s). Van het
AISE-logo moet nog worden gezegd dat het mensen op het verkeerde been zet. Er zijn twee AISE-logo’s. De ene met rozet is een productgebonden logo en zegt ook inderdaad iets over de milieuaanvaardbaarheid van het product. Het kale logo, zonder rozet, mag op alle producten van een Charterdeelnemer worden gebruikt, zelfs op die welke een dode boom/vis symbool moeten voeren. Het zegt alleen iets over het duurzaamheids beleid van de firma.

 

5) Bedenk dat producenten van reinigingsmiddelen niets anders doen dan mengen van een aantal grondstoffen.

Deze grondstoffen worden geproduceerd door een beperkt aantal aanbieders. Het is voor reinigingsmiddelfabrikanten onmogelijk om zich bij de keuze van grondstoffen substantieel te onderscheiden van de concurrentie. Iedereen betrekt zijn spullen uit dezelfde bronnen.

 

6) Als u toch vindt dat het moeilijk is om een juiste keuze te maken, vertrouw dan op die mensen die er wel verstand van hebben.

Doe zaken met firma’s die verantwoord en met kennis van zaken opereren. Dat zijn in ieder geval niet de bedrijven die groot schermen met zaken als ecologisch verantwoord, biologisch afbreekbaar, geen synthetische grondstoffen, etc. Hoe meer men dit soort kreten hanteert, des te minder men er vaak van weet.

 

Hans Sinnige is vertegenwoordiger van MKB bedrijven in de reinigingsmiddelen branche in verschillende overleg structuren. Hij is tevens directeur van Chemisch Adviesbureau Kievit en lid van de redactieraad van Clean Totaal.

 

Lees hier de reeactie van Peter Malaise, voormalig Concept Manager van Ecover en huidig President van Meta Consort NPO op dit artikel.