Donderdag 26 januari jl. vond, onder aanvoering van Grote Verbinder Kees Blokland, het eerste seminar plaats van de Commissie Code Verantwoordelijk Marktgedrag. Plaats van handeling was het Geldmuseum te Utrecht. Hoe treffend kan het zijn in tijden van flinterdunne marges.
Door Koos van der Lei
De opkomst was zeker bemoedigend. Naar schatting zo’n 100 genodigden hadden de moeite genomen af te reizen naar het Geldmuseum om door voorzitter Blokland bijgepraat te worden over de laatste stand van zaken rondom de Code en haar Commissie. En van diverse pluimages! Opdrachtgevers, schoonmaakbazen, schoonmakers, vakbondvertegenwoordigers, allen vonden een plekje in de zaal waar, mede door het ontwapenende optreden van de voorzitter, een sfeer van verbroedering heerste.
Het kan dus wel!
“We zijn er nog lang niet”, opende de voorzitter om mogelijke euforie voortijdig de kop in te drukken. “Er zijn belangrijke stappen gezet en niemand kan meer om ons heen. We hebben de eerste successen geboekt. Ashram College, Gemeente Utrecht en Rijksuniversiteit Groningen, het heeft allemaal aangetoond dat het landschap veranderd maar er is nog een lange weg te gaan. We gaan door met seminars, opleidingen en het informeren van inkopers over de Code”.
Blokland stelde vast dat er aan de kant van de werkdruk nog steeds dingen gebeuren die niet kunnen en mogen en dat de span-of-control in de schoonmaak totally out-of-control is. “Eén leidinggevende op 200 medewerkers is geen uitzondering en waar dat toe leidt hoef ik u niet uit te leggen”, aldus Blokland. Verder meldde de voorzitter dat de klachtencommissie op stoom komt en dat iedereen vooral uitgenodigd wordt misstanden te melden. Daarnaast gaat de Commissie opleidingen in elkaar timmeren hoe de Code toe te passen in de praktijk. Uiteraard is het niet alleen kommer en kwel in de schoonmaak! Blokland refereerde aan Hago Next, de overheid en zijn voormalig werkgever de NS waar met een andere bril tegen de schoonmaak aangekeken wordt.
Ergo: het kan dus wel!
Sociale innovatie
Inspirerend was de voordracht van Willem Lageweg, voorzitter van MVO Nederland waarbij alles draaide om het thema “sociale innovatie”.
“De visie op ondernemen is snel aan het veranderen”, zo stelde Lageweg. “Als we kijken naar de drie P’s (People, Planet, Profit, red.) dan is er al massaal aandacht voor Planet maar People zit eraan te komen. Ook in de schoonmaak! Er hangt een zwaluw in de lucht, krokussen komen uit de grond, de nieuwe medewerker dient zich aan en gaat zijn beste beentje voorzetten voor bedrijven die durven sociaal te innoveren.”
Lageweg refereerde aan het SPICE model dat staat voor het totale krachtenveld tussen Society, Partners, Investors, Consumers en Employees. Uit onderzoek van OESO is gebleken dat bedrijven die volgens het SPICE model werken significant beter presteren. Lageweg noemde IKEA en Google als voorbeelden maar ook Vebego om haar integrale mensvisie. “Innovatief denken en sociale innovatie is dus een lonende zaak en dit geeft het hele concept als vanzelf vleugels”, aldus Lageweg. Hij gaf vakbonden het advies niet alleen de klassieke methode van actie voeren te hanteren (“herrie maken”) maar meer te denken vanuit de SPICE gedachte.
En de volgende uitspraak van Lageweg konden de aanwezigen met gepaste trots toch maar mooi in de zak steken: “Met haar Code is de schoonmaakbranche een lichtend voorbeeld voor andere branches. Het staat symbool van het nieuwe denken vanuit een multi-stakeholders concept. Ik wil jullie daar een groot compliment voor geven. De schoonmaakbranche zit in de voorhoede. Zelfs de verzekeraars heb ik erop attent gemaakt die nog een forse draai moeten gaan maken.”
Wauw…
Communiceren!Daarna volgde op het podium een ontwapenend vraag-antwoordspel tussen voorzitter Blokland en Khadija Tahiri Hyati, beter bekend als de voorzitster van het FNV Schoonmakersparlement. Khadija is een kordate praktijkvrouw die er geen gras over laat groeien. Ze werkt met veel plezier voor Hago als leidinggevende in het BovenIJ ziekenhuis in Amsterdam. Ze merkt dagelijks op de werkvloer dat zij en haar collega’s niet altijd met respect behandeld worden. En dat doet, terecht, pijn. “Wat moeten we doen om dit te veranderen?” vroeg de voorzitter concreet waarop Khadija klip en klaar antwoordde: “Communiceer, informeer en spreek ons aan. Praat met ons”! Blokland haakte hier op in en vond het inderdaad ook vreemd dat in zijn tijd bij de NS machinisten wel aangesproken werden maar schoonmakers zelden. Kennelijk toch een aantal drempels. Enkelen uit de zaal reageerden dat schoonmakers zelf ook meer kunnen communiceren in plaats van met het hoofd gebogen hun werk doen.
Ook roerde Khadija het gevoelige punt van het opleiden van medewerkers aan. Ze wond er geen doekjes om dat in haar beleving de schoonmaakbazen het er wat dit betreft ernstig bij laten zitten.
In het publiek vroeg iemand zich vervolgens af of er in Nederland wellicht een "schoonmaakkaste" bestaat, een soort onderkaste van paria’s. Pijnlijk maar wel zeer treffend. Conclusie die de zaal gezamenlijk trok was dat er in ieder geval meer, veel meer opgeleid moet worden in de schoonmaakbranche. SVS opleidingsdirecteur Charles Scholten reageerde: "Wellicht moeten we de accenten wat meer van het technische aspect verschuiven naar het aanleren van communicatieve vaardigheden."
Persoonlijk vond ik het hoogtepunt van dit vraag-antwoord intermezzo het ontroerende gedicht dat dichter Blokland speciaal voor Khadija gemaakt had en in alle kwetsbaarheid voordroeg.
Gedicht voor Khadija:
ik heb een droom
niet ver en
niet voorbij de horizon
niet groot en
niet een zwaar gewicht
ik heb een droom
dat op een dag
de schaduw onder
de hoge bomen
wordt verlicht
ik heb een droom
ik kan het bijna
met mijn handen raken
zo helder
is het zicht
ik heb een droom
het geld is keurig
nageteld er is genoeg
respect het werk
wordt in zijn eenvoud
mijn gedicht
Ondertekenen
Als laatste betrad Doekle Terpstra,voorzitter Raad van Bestuur Hogeschool InHolland, het podium om het belang van de Code te benadrukken. Terpstra, haalde nog een “P” van stal namelijk die van Pneuma (geest, adem). “Pneuma moet in de ziel van de organisatie zitten en zo ontstaat op alle niveaus van een organisatie een gezamenlijke verantwoordelijkheid”, aldus Terpstra. Me dunkt dat er nogal wat pneuma te verzetten is bij InHolland maar dit terzijde.
Het was merkbaar dat bij een aantal aanwezigen in de zaal de concentratiespanne ten einde was. Hoog tijd voor actie. Een nieuwe schare dopelingen besteeg het podium voor een ondertekeningceremonieel. Voor alle volledigheid noemen we ze hier: 365 BV, Brouwer Clean Consult, Hogeschool Inholland, Hogeschool van Amsterdam, KSB Diensten BV, Ned Cleaning Services NCS, Opleiding Facilitaire Diensten Groep BV, Oude Avenhuis&Van Dijk B.V., Savantis, SecNed BV, SPF Beheer, Stichting RAS, Universiteit van Amsterdam en Verhoeven & Partners Facility management BV. Voorafgaand aan het seminar hadden nog getekend Essent, Enexis, ABN Amro en Gemeentelijk vervoersbedrijf GVB. Volgens de Commissie komt het totaal aantal ondertekenaars hiermee op bijna 600.
Na het slotwoord van de voorzitter snel door naar de hapjes en drankjes. Eind goed al goed. Hoewel, in ruil voor het gedicht wil ik de voorzitter nog graag een tekst meegeven: “Het einde van een zaak is beter dan haar begin”(Prediker 7:8). Kees: succes!
www.codeverantwoordelijkmarktgedrag.nl
Koos van der Lei, uitgever Clean Totaal
